ئىمام ئىبنى جەۋزى: مۇئمىنلەرنىڭ ئانىسى ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھا
(ئىمام ئىبنى جەۋزىنىڭ «سىفاتۇس سەفۋا» ناملىق ئەسىرىدىن مۇجتەھىدلەر پەتىۋالىرى تورى تەرجىمە قىلدى)
ئىسمى رەملە بىنتى ئەبۇ سوفىيان ئىبنى ھەرىبتۇر. ئۇ ئۈبەيدۇللاھ ئىبنى جەھشى بىلەن توي قىلغان ۋە ئۇنىڭ بىلەن ئىككىنچى ھەبەشىستان ھىجىرتىگە قېتىلغان. كېيىن ئۈبەيدۇللاھ ئىبنى جەھشى ئىسلامدىن يېنىپ خىرىستىئان بولۇپ كەەتتى ۋە شۇ يەردە ئۆلدى. ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللەھۇ ئەنھا دىندا مۇستەھكەم تۇردى. رەسۇللۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھانى نىكاھىغا ئېلىش ئۈچۈن ئامىر ئىبنى ئۈمەييە ئەدى دامىرنى ھەبەشىستان پادىشاھى نەجاشىنىڭ يېنىغا ئەلچىلىككە ئەۋەتتى. نەجاشى ئۇ ئىككىسىنىڭ نىكاھىنى قىىلدى. پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ مەھىر ھەققى ئۈچۈن تۆت يۈز دىنار بەردى. مەھىر ھەققىنى شۇرھابىل ھەسەنە بىلەن ئەۋەتتى. ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللەھۇ ئەنھانى رەسۇلۇللاھقا خالىد ئىبنى سەئىد ئىبنى ئاسىنىڭ ۋەلى بولۇپ نىكاھلاندۇرغانلىقى رىۋايەت قىلىندۇ. بۇ ھىجىرەتنىڭ يەتىنجى يىلى ئىدى.
سەئىد ئىنبى ئاس ئېيتىدۇكى: ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەنىدى: چۈشۈمدە يولدۇشۇم ئۈبەيدۇللاھ ئىبنى جەھشىنى ئەڭ ناچار ۋە سەت سۈرئەتتە كۆردۈم. قورقۇنۇچ بىلەن ئۇيغاندىم. ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئەھۋال ئۆزگەردى دېدىم. تاڭ ئاتقاندا ئۇ ماڭا ئى ئۇممۇ ھەبىبە مەن دىنلارغا قارىدىم، خىرىستىيان دىندىن بەكراق توغرا دىننى كۆرمىدىم. ئەسلىدە، مەن ئىلگىرى ئۇ دىندا ئىدىم، كېيىن مۇھەممەدنىڭ دىنغا كىردىم، ئەمدى مەن خىرىستىيان دىنغا قايتتىم دەپ بىلجىرلىدى.
مەن ئاللاھ بىلەن قەسەمكى ئۇ سېنىڭ ئۈچۈن ياخشى ئەمەس دېدىم ۋە كۆرگەن چۈشۈمنى ئۇنۇڭغا سۆزلەپ بەردىم. ئۇ بۇنى پەرۋايىغا ئالمىدى، ھاراققا بېرىلدى. كېيىن خىرىستىئان دىنىدا دىندا ئۆلدى. چۈشۈمدە بىرى ماڭا:«ئى مۇئمىنلەرنىڭ ئانىسى» دېدى. مەن بۇنىڭدىن ھەيران قالدىم ۋە پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ مەن بىلەن توي قىلدىغانلىقىغا تەبىر بەردىم.
ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللەھۇ ئەنھا ئېيتىدۇكى: ئىددىتىم پۈتەر پۈتمەس نەجاشىنىڭ ئەلچىسىى يېنىمغا كىرىش ئۈچۈن رۇخسەت سورىدى. ئۇ ئەبرەھە ئىسىملىك بىر دېدەك ئىدى. پادىشاھنىڭ كىيمى ۋە ھاجەتخانا ئىشلىرغا مەسئۇل ئىدى. يېنىمغا كېلىپ پادىشاھ ساڭا مۇنداق دېدى: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم ماڭا مەكتۇپ يازدى، سېنىڭ بىلەن توي قىلىشنى خالايدىكەن دېدى. مەن ئاللاھ ساڭا ياخشىلىق ئاتا قىلسۇن دېدىم. ئۇ: پادىشاھ خالىغان كىشىنى ۋەكىل قىلساڭ بولدىغانلىقىنى ئېيتتى. دېدى.
ئۇنى خالىد ئىبنى سەئىد ئىبنى ئاسقا خەۋەر بېرىش ئۈچۈن ئەۋەتتى. خالىد ئىبنى سەئىد ئىبنى ئاسنى ۋەكىل قىلدى. ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ئەبرەھەگە قوللىرىدىكى بىلەيزۈك، پۇتلىرىدىكى ھالقىلارنى سۈيۈنچە قىلىپ بەردى.
كەچ بولغاندا نەجاشى جەئفەر ئىبنى ئەبۇ تالىبنى ۋە ئۇ يەردىكى مۇسۇلمانلارنى چاقىردى. ئۇلار كەلگەندە نەجاشى ئۇلار بىلەن سۆھبەتلەشتى ۋە مۇنۇلارنى دېدى: «بۈيۈك پادىشاھلىق ئىگىسى، بارلىق نوقسانلاردىن پاك بولغان، سالامەتلىكنىڭ مەنبەسى بولغان، تىنىچلىق بەرگۈچى، كۈچلۈك ۋە يېڭلمەس ئاللاھقا ھەمدۇلار بولسۇن. شاھادەت ئېيتىمەنكى ئاللاھتىن باشقا ئىلاھ يوقتۇر، مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم ئاللاھنىڭ قۇلى ۋە رەسۇلىدۇر. ۋە مەريەم ئۇغلى ئىسانىڭ بەرگەن خوش خەۋىردۇر. ئاللاھنىڭ سالات ۋەسسالامى ھەر ئىككىلىسىگە بولسۇن.
رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم ماڭا ئۆزى بىلەن ئۇممۇ ھەبىبە بىنتى ئەبۇ سوفىيان بىلەن نىكاھلىشىم توغرۇلۇق. مەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ دەۋىتىنى ئورۇنلىدىم ۋە ئۇنۇڭغا تۆت يۈز دىنار مېھىر ھەقىنىمۇ بەردىم.»
كېيىن نەججاشى دىنارلارنى كىشلەرنىڭ ئالدىغا تۆكتى. بۇ قېتىم خالىد ئىبنى سەئىد سۆز قىلدى ۋە مۇنۇلارنى دېدى: ئاللاھقا ھەمدى ئېيتىمەن، ئاللاھتىن ياردەم تىلەيمەن ۋە ئۇنۇڭدىن مەدەت تىلەيمەن. شاھادەت ئېيتىمەنكى ئاللاھتىن باشقا ئىلاھ يوقتۇر، ئوخشىشى يوقتۇر ۋە شاھادەت ئېيتىمەنكى مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم ئۇنىڭ قۇلى ۋە ئەلچىسىدۇر. ئاللاھ ئۇنى ھىدايەت ۋە ھەق دىن بىلەن ئەۋەتكەندۇر ئۇدىننى پۈتۈن دىنلاردىن ئۈستۈن قىلسۇن.
مەن رەسۇللۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ دەئۋىتىنى قۇبۇل قىلدىم ۋە ئۇنى ئۇممۇ ھەبىبە بىنتى ئەبۇ سوفىيان بىلەن نىكاھلاندۇردۇم. ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا مۇبارەك بولسۇن.
نەجاشى دىنارلارنى خالىد ئىبنى سەئىد ئىبنى ئاسقا سۇنىدى. ئۇ دىنارلارنى ئالغاندىن كېيىن،قايتىش ئۈچۈن پادىشاھتىن رۇخسەت سورىدى. پادىشاھ: ئولتۇرۇڭلار ،چۈنكى توي زىياپىتى قىلىش پەيغەمبەرلەرنىڭ سۈنىتىدۇر. دېدى ۋە توي زىياپىتى ئۈچۈن يىمەك كەلتۈردى، ئۇلار زىياپەتتىن كېيىن قايتىشتى.
ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دەيدۇ: مال قولۇمغا تەككەندە ماڭا خوش خەۋەر ئېلىپ كەلگەن ئەبرەھەگە خەۋەر قىلدىم. ئۇنۇڭغا: مەن ساڭا ئۇ كۈن ئۈچۈن بىر نەرسە بېرىشنى قارار قىلغاندىم. قولۇمدا مال يوق ئىدى. بۇ ئەللىك مىسقال ئالتۇننى ئال ۋە ئۇنى ئىھتىياجىڭ ئۈچۈن ئىشلەت دېدىم. ئۇ قۇبۇل قىلمىدى ۋە بىر قۇتىنى چىقىرىپ پۈتۈن بەرگەنلىرىڭ بۇنىڭ ئىچىدە دەپ ماڭا بەردى. پادىشاھقا سەندىن ھېچ نەرسە ئالماسلىققا ۋەدە بەرگەن ئىدىم. مەن ئۇنىڭ كىيىم-كىچىكىگە ۋە ھاجەتخانا ئىشلىرىغا قارايمەن. مەن مۇھەممەد سەللللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ دىنغا كىردىم ۋە مۇسۇلمان بولدۇم. پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ يېنىغا بارغاندا مىنىڭ مۇسۇلمان بولغىنىمنى ئۇنۇڭغا دەپ قوي دېدى.
ئۇممۇ ھەبىبە مۇنداق دېدى: مەن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ يېنىغا بارغاندا ئەبرەھەنىڭ ماڭا قانداق قىلغانلىقىنى سۆزلەپ بەردىم، ئۇ كۈلۈمسىرىدى. ئۇنىڭ سالىمىنى پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمگە يەتكۈزدۈم. ئۇ ۋە ئەلەيكۇم ئەسسەللام ۋە رەھمەتۇللاھى ۋەبەركاتۇھ دېدى.
زۇھرى مۇنداق دەيدۇ: ئەبۇ سوفىيان مەدىنىگە رەسۇللۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ يېنىغا كەلدى. ئۇ چاغدا مەككىنى ئىشغال قىلماقچى ئىدى.ئۇ ھۇدەيبىيە شەرتنامىسىنىڭ ۋاقتىنى ئۇزارتىشنى تەلەپ قىلدى. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم قۇبۇل قىلمىدى. ئۇ قىزى ئۇممۇ ھەبىبەنىڭ يېنىغا كىردى ۋە رەسۇللۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ ئولتۇردىغان پالازدا ئولتۇرماقچى بولىۋېدى، ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللەھۇ ئەنھا ئۇنى يىغىپ ئېلىۋەتتى. ئۇ « قىزىم پالازنى مەندىن ئاياۋاتامسەن ياكى مىنى پالازدىنمۇ؟» دېدى. ئۇ ياق ، ئۇ رەسۇللۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ ئولتۇردىغان پالىزى. سەن نىجىس ۋە مۇشىرىك بىر كىشىسەن دېدى. ئۇ «قىزىم، مەندىن كېيىن كۆپ ئۆزگىرىپ كېتىپسەن» دېدى.
ئۇممۇ ھەبىبە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ھىجىرەتنىڭ قىرىق تۆتىنچى يىلى مۇئاۋىيەنىڭ خەلىپىلىك زامانىدا ۋاپات بولدى.