ئىسلام سوئال جاۋاب تورىنىڭ 441576 – نومۇرلۇق پەتىۋاسى

سوئال:
مەن «سەھىھ مۇسلىم»دىكى بىر ھەدىستە: «مەدىنە خۇددى كۆۋرۈك (تۆمۈرچىنىڭ كۆرىكى) تۆمۈرنىڭ كىرىنى (داشقاللىرىنى) تازىلىغاندەك، ئۆز كىرلىرىنى تازىلايدۇ» دېگەن سۆزنى ئوقۇدۇم. بىراق بىزگە مەلۇمكى، مۇناپىقلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋاپات بولغاندىن كېيىنمۇ مەدىنىدە قالغان، جۈملىدىن ھۇزەيفە ئىبنى يەمان رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن (ئىسمىنى) ئۆگەنگەن يەتمىش مۇناپىقمۇ شۇلار جۈملىسىدىندۇر. مەن دۇچ كەلگەن بۇ مۈجمەللىكنى چۈشەندۈرۈپ بېرىشىڭلارنى ئۆتۈنىمەن؛ بۇ سوئال مېنى بەك ئەندىشىگە سالدى ۋە زېھنىمنى بەك مەشغۇل قىلدى. مۇناپىقلار ئۇ يەردە تۇرۇۋاتسا، مەدىنە قانداقچە ئۆز يامانلىرىنى ۋە كىرلىرىنى تازىلايدۇ؟ بۇ ئەھۋال ھەممە زامانلارغا ماس كېلەمدۇ؟

جاۋاب:
بارلىق ھەمدۇسانا ئاللاھقا خاستۇر، دۇرۇت-سالاملار ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە بولسۇن. ئەمما بائەد:

بىرىنچى:
ئىمام بۇخارى (1883) ۋە ئىمام مۇسلىم (1383) جابىر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىدۇكى: بىر ئەئرابى (سەھرالىق ئەرەب) پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ يېنىغا كېلىپ، ئىسلام ئۈچۈن بەيئەت قىلدى. ئەتىسى ئۇ كىشى مەدىنىدە قىزىپ قېلىپ (بەزگەك بولۇپ): «مېنىڭ بەيئىتىمنى بىكار قىلىۋەتىن» دېدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۈچ قېتىم رەت قىلدى ۋە مۇنداق دېدى: ((أن المدينة تنفي خبثها كما تنفي النار الخبث من الحديد)) «مەدىنە خۇددى كۆۋرۈككە (تۆمۈرچىنىڭ) كۆرىكىگە ئوخشايدۇ، ئۇ ئۆز كىرلىرىنى (داشقاللىرىنى) چىقىرىپ تاشلايدۇ، پاكىزلىرى (ياخشىلىرى) جۇلالىنىپ قالىدۇ.»

«ئۆز كىرلىرىنى تازىلايدۇ» دېگىنى — يامان كىشىلەرنىڭ مەدىنىدىن چىقىپ كېتىشى ۋە ئۇنىڭدىن ئايرىلىشىدۇر. ئىمام بۇخارى ئۆز «سەھىھ»ىدە بۇنىڭغا: «مەدىنىنىڭ پەزىلىتى ۋە ئۇنىڭ كىشىلەرنى تازىلىشى ھەققىدىكى باب» دەپ ماۋزۇ قويغان.

ئاندىن ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «مەن باشقا شەھەرلەرنى يەيدىغان (يەنى ئۇلارغا غالىب كېلىدىغان) بىر شەھەرگە (كۆچۈشكە) بۇيرۇلدۇم، كىشىلەر ئۇنى يەسرىب دەيدۇ، ئۇ بولسا مەدىنىدۇر. ئۇ خۇددى كۆۋرۈك تۆمۈرنىڭ كىرىنى (داشقاللىرىنى) تازىلىغاندەك، كىشىلەرنى تازىلايدۇ» (بۇخارى 1871، مۇسلىم 1382).

ئىمام مۇسلىم (1381) نىڭ رىۋايىتىدە ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى بايان قىلىنىدۇ: «كىشىلەرگە شۇنداق بىر زامان كېلىدۇكى، كىشى ئۆز جەمەتىدىكىلەرنى ۋە تۇغقانلىرىنى: <پاراۋانلىققا كېلىڭلار، پاراۋانلىققا كېلىڭلار> دەپ چاقىرىدۇ. ئەگەر ئۇلار بىلسە ئىدى، مەدىنە ئۇلار ئۈچۈن ئەڭ خەيرىلىك ئىدى. جېنىم ئىلكىدە بولغان زات بىلەن قەسەمكى، كىمدەكىم مەدىنىدىن نارازى بولۇپ چىقىپ كەتسە، ئاللاھ ئۇنىڭ ئورنىغا مەدىنىدە ئۇنىڭدىنمۇ خەيرىلىك بىرىنى ئەكىلىدۇ. ئاگاھ بولۇڭلاركى، مەدىنە كۆۋرۈككە ئوخشايدۇ، كىرنى (ياماننى) چىقىرىپ تاشلايدۇ. قىيامەت بولمايدۇكى، مەدىنە ئۆز يامانلىرىنى خۇددى كۆۋرۈك تۆمۈرنىڭ كىرىنى تازىلىغاندەك تازىلاپ چىقىرىپ تاشلايدۇ.»

ئىبنى ئابدۇلبەر رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دەيدۇ:
«ئالدىنقى سۆزنىڭ (مەدىنە ئۆز كىرلىرىنى تازىلايدۇ، ياخشىلىرى جۇلالىنىدۇ) مەنىسى شۇكى: مەدىنە كىشىلەرنىڭ كېرەكسىزلىرىنى (يامانلىرىنى) چىقىرىپ تاشلايدۇ، ئۇ يەردە پەقەت ئاللاھ ئەززە ۋە جەللە ئۆز پەيغەمبىرىگە ساھابە بولۇش ئۈچۈن تاللىغان پاكىز كىشىلەرلا قالىدۇ. كىر (داشقال) — تۆمۈرنىڭ ئوتتا تۇرالمايدىغان كېرەكسىز ئەخلەتلىرىدۇر… <جۇلالىنىدۇ> دېگىنى بولسا — قېلىش، مۇستەھكەم تۇرۇش ۋە ئوتتۇرىغا چىقىشنى بىلدۈرىدۇ.» (تەھمىد 8/71)

ئىككىنچى:
ئالىملار بۇ تازىلاشنىڭ قايسى زاماندا يۈز بېرىدىغانلىقى ھەققىدە ئوخشىمىغان قاراشلاردا بولغان:

بەزى ئالىملار بۇنى پەقەت پەيغەمبەرلىك زامانىغا خاس قىلغان بولۇپ، ئىبنى ئابدۇلبەر رەھىمەھۇللاھ مۇشۇ قاراشقا مايىل بولۇپ مۇنداق دەيدۇ: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۇ چاغدىكى مەدىنىنى كۆۋرۈك ۋە ئوتقا ئوخشاتقان بولۇپ، ئۇ پەقەت پاكىزلىرىنىلا قالدۇرىدۇ ۋە كىرلىرىنى چىقىرىپ تاشلايدۇ. شۇنىڭغا ئوخشاش، مەدىنىدىمۇ پەقەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىلەن بىللە تۇرۇشقا ۋە ئۇنىڭدىن ئىلىم ئۆگىنىشكە لايىق پاكىز كىشىلەرلا قالالايتتى. ئۇ زات ۋاپات بولغاندىن كېيىن، نۇرغۇن ئۇلۇغ ساھابىلەر ئىلىم تارقىتىش ۋە دىننى يەتكۈزۈش ئۈچۈن مەدىنىدىن چىقىپ كەتكەن.» (تەھمىد 8/71)

ئىبنى ئەرەبى رەھىمەھۇللاھمۇ بۇنىڭغا ئەگىشىپ مۇنداق دەيدۇ: «ئالىملىرىمىز ئېيتقانكى: بۇ سۆز ئومۇمىي سۆز بولسىمۇ، مەقسىتى خاستۇر. چۈنكى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ھاياتىدا مەدىنىدىن پەقەت ئىمانى يوق، ياخشىلىقى بولمىغان، ئۆزىنى رەسۇلۇللاھنىڭ ساھابىسى بولۇشتىن ۋە ئۇ زاتقا ياردەم بېرىشتىن ئارتۇق كۆرگەنلەرلا چىقىپ كەتكەن… ئالىملىرىمىز بۇ ئەھۋال پەقەت رەسۇلۇللاھنىڭ ھاياتىغىلا خاس، چۈنكى ئاللاھ ئۇ چاغدا چىقىپ كەتكەنلەرنىڭ ئورنىغا ئۇنىڭدىن ياخشىلارنى بەدەل قىلىپ بەرگەن. لېكىن ئۇ زات ۋاپات بولغاندىن كېيىن، مەدىنىدىن شۇنداق ساھابىلەر چىقتىكى، ئاللاھ مەدىنىگە ئۇلارنىڭ ئورنىغا ئۇلاردىن ياخشىراق بەدەل بەرمىدى. شۇڭا بۇ رەسۇلۇللاھنىڭ ھاياتىغا خاس دەپ قارىلىدۇ. ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ <پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن بىزگە ھىجرەت يوق> دېگەن سۆزىمۇ بۇنى قۇۋۋەتلەيدۇ.» (ئەلمەسالىك فى شەرھى مۇۋەتتا مالىك 7/177)

قازى ئىياد رەھىمەھۇللاھمۇ مۇشۇ قاراشنى ئۈستۈن كۆرۈپ مۇنداق دەيدۇ: «بۇ يەردىكى ئاشكارە مەنا شۇكى، بۇ پەقەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ زامانىدىدۇر. چۈنكى ھىجرەتنىڭ قىيىنچىلىقىغا ۋە ئۇ زات بىلەن بىللە تۇرۇشقا پەقەت ئىمانى مۇستەھكەملەرلا سەبىر قىلالايتتى. ئەمما مۇناپىقلار، نادان ئەئرابىيلار ۋە تىلىدا ئىمان ئېيتىپ قەلبىدە ئىشەنمىگەنلەر مەدىنىنىڭ قىيىنچىلىقىغا چىدىيالمايتتى ۋە ساۋابىنى ئۈمىد قىلمايتتى. ئەنە شۇلار يامان كىشىلەر ۋە كىرلەردۇر. ھەدىستىكى قىزىپ قېلىپ بەيئىتىدىن يېنىۋالماقچى بولغان ئەئرابىنىڭ ۋەقەسىمۇ بۇنىڭ مىسالىدۇر. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ بەيئىتىنى بىكار قىلمىغان، چۈنكى بۇ دۇرۇس ئەمەس، بىر مۇھاجىرغا ھىجرىتىنى تاشلاپ بەيئىتىنى رەت قىلىشقا رۇخسەت قىلىنمايدۇ» (ئىكمالۇل مۇئلىم 4/500).

يەنە بىر قاراشتا: بۇ ئەھۋال دەججال زامانىدىكى تازىلاشقا قارىتىلغان، دېيىلىدۇ.

ئىمام نەۋەۋى رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: «قازى ئىياد: <بۇ پەقەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ زامانىغا خاس بولۇشى ئاشكارىراق مەنا> دېدى… ئەمما قازى ئىياد ئاشكارە دەپ دەۋا قىلغان بۇ مەنا، ئاشكارە ئەمەس. چۈنكى سەھىھ مۇسلىمدىكى بىرىنچى ھەدىستە رەسۇلۇللاھ: <قىيامەت بولمايدۇكى، مەدىنە ئۆز يامانلىرىنى خۇددى كۆۋرۈك تۆمۈرنىڭ كىرىنى تازىلىغاندەك تازىلايدۇ> دېگەن. بۇ — ئاللاھ ئەڭ توغرىسىنى بىلگۈچىدۇر — دەججال زامانىدىدۇر. مۇسلىمنىڭ كىتابىنىڭ ئاخىرىدىكى دەججال ھەققىدىكى سەھىھ ھەدىستە كەلگىنىدەك: <دەججال مەدىنىنى مەقسەت قىلىپ كېلىدۇ، شۇ چاغدا مەدىنە ئۆز ئاھالىسى بىلەن ئۈچ قېتىم سىلكىنىدۇ، ئاللاھ شۇ ئارقىلىق مەدىنىدىكى بارلىق كاپىر ۋە مۇناپىقلارنى سىرتقا (دەججالنىڭ يېنىغا) چىقىرىپ تاشلايدۇ>. شۇڭا بۇ ئەھۋالنىڭ يا پەقەت دەججال زامانىغا خاس بولۇشى، ياكى ئوخشىمىغان زامانلاردا يۈز بېرىشى مۇمكىن، ئاللاھ ئەڭ توغرىسىنى بىلگۈچىدۇر» (شەرھى سەھىھ مۇسلىم 9/154).

ھافىز ئىبنى ھەجەر رەھىمەھۇللاھ بۇ ئىككى قاراشنى بىرلەشتۈرۈپ مۇنداق دەيدۇ: «مەقسەت ھەر ئىككى زاماننى ئۆز ئىچىگە ئېلىشى مۇمكىن. رەسۇلۇللاھنىڭ ھاياتىدا ئەھۋال شۇنداق ئىدى… بۇنى بىر نەچچە بابتىن كېيىن كېلىدىغان ئەئرابى ۋەقەسىمۇ قۇۋۋەتلەيدۇ؛ چۈنكى رەسۇلۇللاھ ئەئرابىنىڭ بەيئىتىدىن يېنىشنى تەلەپ قىلىپ مەدىنىدىن چىقىپ كېتىشىگە بۇ ھەدىسنى سەۋەب قىلىپ كۆرسەتكەن. ئاندىن بۇ ئەھۋال يەنە ئاخىرقى زاماندا دەججال چۈشكەندە مەدىنە سىلكىنىپ، ئۇ يەردە بىرەر كاپىر ياكى مۇناپىق قالماي دەججالنىڭ يېنىغا چىقىپ كەتكەندىمۇ يۈز بېرىدۇ. ئەمما بۇ ئىككى ۋاقىتنىڭ ئارىلىقىدا بۇنداق بولۇشى شەرت ئەمەس.» (فەتھۇل بارى 4/88)

ئۈچىنچى:
سوئالدا تىلغا ئېلىنغان «مەدىنىدە مۇناپىقلارنىڭ تۇرۇشى» مەسىلىسىگە كەلسەك، جاۋاب شۇنداق بولىدۇ:

ئەگەر ھەدىسنى «قىيامەت بولۇش ئالدىدىكى تازىلاش» دەپ چۈشەنسەك، ئۇنداقتا ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكى زامانلاردا (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام زامانىدا بولغىنىدەك) مەدىنىدە مۇناپىقلارنىڭ بولۇشى ھەدىسكە زىت ئەمەس.

ئەگەر ھەدىسنى بەزى ئالىملار ئېيتقاندەك «پەقەت پەيغەمبەر زامانىغا خاس» ياكى شۇ زاماننىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ دەپ چۈشەنسەك، بۇ يۇقىرىدىكى مۈجمەللىكنىڭ تۈگۈنىدۇر. بۇنىڭغا مۇنداق جاۋاب بېرىلىدۇ:
بەزى ئالىملار بۇ ھەدىسنى «كۆپ سانلىق ئەھۋالغا قارىتىلغان» دەپ چۈشەندۈرگەن؛ يەنى يامان كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى مەدىنىدە ياشاشقا سەبىر قىلالمايدۇ. بۇ ئەھۋال مەدىنىدە مۇناپىقلارغا ئوخشاش بەزى يامان كىشىلەرنىڭ تۇرۇشىنى چەكلىمەيدۇ. تاكى ئاخىرقى زامان كەلگەندە، مەدىنە بارلىق پاسات ۋە يامان كىشىلەرنى پۈتۈنلەي تازىلاپ چىقىرىپ تاشلايدۇ.

شەيخ ئابدۇلئەزىز ئىبنى باز رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: «بۇ ئەھۋال رەسۇلۇللاھنىڭ زامانىدا ۋە باشقا زامانلاردا كۆپ يۈز بېرىدۇ، ئەمما ئومۇميۈزلۈك ئەمەس. لېكىن ئاخىرقى زاماندا، دەججال زامانىدا مەدىنە ئۈچ قېتىم سىلكىنگەندە تازىلاش ئومۇميۈزلۈك بولىدۇ. بەزى كىشىلەرگە كېسەللىك ياكى نامراتلىق يېتىپ، سەبىر قىلالماي مەدىنىدىن چىقىپ كېتىشى مۇمكىن… ھەدىسنىڭ ئومۇميۈزلۈك بولماسلىقىنىڭ سەۋەبى، ئۇ زاماندا مەدىنىدە مۇناپىقلار ۋە يەھۇدىيلارنىڭ بولغانلىقىدۇر» (ئەلھۇلەلۇل ئىبرىزىيە 4/430).

شۇنىڭ بىلەن چۈشىنىشلىك بولىدۇكى، پەيغەمبەرلىك زامانىدىكى مەدىنىدە يامان كىشىلەر ۋە نىپاق ئەھلى بار ئىدى، ئەمما مەدىنە ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسىنى تازىلىغان، ئازغىنىلا قالغان. مەدىنە ئۆزىنىڭ يامانلىقىنى ئاشكارىلىغانلارنى تۇرغۇزمايتتى، ئۇلار يا ئۆلۈم بىلەن، ياكى سۈرگۈن بىلەن ئايرىلاتتى. يەھۇدىي قەبىلىلىرى يامانلىق ۋە كىرلىرىنى ئاشكارىلىغان ھامان بىرىنىڭ كەينىدىن بىرى سۈرگۈن قىلىندى ياكى ئۆلتۈرۈلدى. مۇناپىقلارغا كەلسەك، قالغانلىرى ئازغىنا بولۇپ، ئۇلارنىڭ بارلىقى يوقلۇق بىلەن باراۋەر ئىدى، چۈنكى ئۇلار يامانلىقىنى ئاشكارىلىيالمايتتى، ئەكسىچە مۇسۇلمانلار بىلەن بىللە ياخشى كۆرۈنۈشكە مەجبۇر ئىدى. ئاللاھ تائالا مۇنداق دېگەن: «ئەگەر مۇناپىقلار، دىللىرىدا كېسەل بارلار ۋە مەدىنىدە يالغان خەۋەر تارقىتىپ قالايمىقانچىلىق چىقارغۇچىلار (قورقۇنچ ۋەھىمىسى سېلىشتىن) يانمىسا، سېنى ئەلۋەتتە ئۇلارغا مۇسەللەت قىلىمىز، ئاندىن ئۇلار مەدىنىدە سەن بىلەن پەقەت ئازغىنا ۋاقىتلا بىللە تۇرالايدۇ» (سۈرە ئەھزاب، 60-ئايەت).

ئىمام قۇرتۇبى رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: «ئاللاھنىڭ <ئاندىن ئۇلار مەدىنىدە سەن بىلەن پەقەت ئازغىنا ۋاقىتلا بىللە تۇرالايدۇ> دېگەن سۆزىنىڭ مەنىسى — مەدىنىدە، دېمەكتۇر. <پەقەت ئازغىنا> دېگىنى — ئۇلارنىڭ ئاز سانلىق ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. ئەھۋال دەل ئاللاھ ئېيتقاندەك بولدى، چۈنكى ئۇلار ئىنتايىن ئاز قالغانىدى. يەنە بىر مەنىسى: ئۇلار سەن بىلەن مەدىنىدە پەقەت قىسقا بىر مۇددەتلا تۇرىدۇ، ئۇزاق ئۆتمەي ھالاك بولىدۇ، دېگەنلىكتۇر» (تەفسىرى قۇرتۇبى 14/247).

شۇنداق بولۇشى مۇمكىنكى، مەدىنە تېزلا سىرتقا ھەيدەپ تاشلىغان يامان كىشىلەر — مەدىنىگە ئىمان ئۈچۈن كېلىپ كېيىن يېنىۋالغانلاردۇر؛ مەدىنە ئۇلارنى قوبۇل قىلمايدۇ، ئۇلار ئۇ يەردە تۇرۇشنى خالىماي تېزلا چىقىپ كېتىدۇ. ئەمما مەدىنىنىڭ ئەسلى ئاھالىسى بولغان يامانلارنى مەدىنە ئاستا-ئاستا تازىلايدۇ.

ئىبنى باتتال رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دەيدۇ:
«ئەگەر: <مۇناپىقلار مەدىنىدە ياشىدى ۋە شۇ يەردە ئۆلدى، مەدىنە ئۇلارنى تازىلاپ چىقارمىدىغۇ؟> دەپ سورالسا، جاۋاب شۇكى: مەدىنە مۇناپىقلارنىڭ ئەسلى ماكانى ئىدى، ئۇلار ئۇ يەرگە ئىسلامغا قىزىقىپ ياكى ئۇنى ياخشى كۆرۈپ كۆچۈپ كەلمىگەن، بەلكى ئەسلى تىرىكچىلىكى شۇ يەردە بولغانلىقى ئۈچۈن ياشىغان. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ مىسالى (تۆمۈرچىنىڭ كۆرىكى مىسالى) پەقەت ئىسلامغا قىزىقىپ كېلىپ بەيئەت قىلغان، كېيىن قەلبى بۇزۇلغانلارغا قارىتىلغان. مەدىنىنى ئەسلى ماكانى قىلمىغانلاردىن بىرەرسىنىڭ مۇرتەد بولۇپ تۇرۇپ يەنىلا مەدىنىدە تۇرۇشنى تاللىغانلىقى مەلۇم ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ھەممىسى كۇفرىغا قايتىپ قېچىپ كەتكەن.»

مۇھەللەب مۇنداق دەيدۇ:
«مەدىنىدە ياشايدىغان مۇناپىقلارنى ئاللاھ تائالا (قۇرئان بىلەن) خۇددى مەدىنىدىن ئايرىۋېتىلگەندەك ئاشكارىلاپ قويغانىدى؛ مەسىلەن، ئاللاھنىڭ: <ئۇلار مۆمىنلەرنىڭ سەدىقىلىرىنى مەسخىرە قىلىدۇ>، <ئۇلار پەيغەمبەرنى رەنجىتىدۇ ۋە ئۇ ھەممىگە قۇلاق سالىدىغان ئادەم دەيدۇ>، <سەن ئۇلارنى سۆز قىلىش ئۇسلۇبىدىنلا تونۇيسەن> دېگەن سۆزلىرى بىلەن ئۇلار تونۇلغان ۋە بېكىتىلگەن ئىدى. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم كىشىلەرنىڭ <مۇھەممەد ئۆز ساھابىلىرىنى ئۆلتۈرىدۇ ياكى سۈرگۈن قىلىدۇ> دەپ سۆز قىلىشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن ئۇلارنى مەدىنىدە تۇرۇشقا قويۇپ بەرگەن (سۈرگۈن قىلىشمۇ ئۆلتۈرۈشكە ئوخشاش جازادۇر)… شۇنداقتىمۇ ئاللاھ ئۇلارنىڭ مەدىنىدە پەقەت ئازغىنا ۋاقىتلا تۇرالايدىغانلىقىنى ھۆكۈم قىلغانىدى، شۇ سەۋەبتىن مەدىنە ئۇلارنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن ئۆلتۈرۈلۈشتىن قورقۇپ چىقىپ كېتىشكە مەجبۇرلىغان. ئاللاھ تائالا: <ئۇلار لەنەت قىلىنغانلاردۇر، قەيەردە تېپىلسا تۇتۇلىدۇ ۋە تامامەن ئۆلتۈرۈلىدۇ> دېگەن. ئۇلار ئۆزلىرىنى بىخەتەر ھېس قىلالماي مەدىنىدىن چىقىپ كەتكەن. شۇنىڭ بىلەن رەسۇلۇللاھنىڭ <مەدىنە ئۆز كىرلىرىنى تازىلايدۇ> دېگەن سۆزىنىڭ ھەق ئىكەنلىكى ئىسپاتلانغان. لېكىن، بۇ تازىلاش بىرلا قېتىملىق زەربە بىلەن ئەمەس، بەلكى باسقۇچ بويىچە، بىرىنىڭ كەينىدىن بىرى يۈز بەرگەن…» (شەرھى سەھىھۇل بۇخارى 4/552–553).

ئاللاھ ئەڭ توغرىسىنى بىلگۈچىدۇر.
— مۇجتەھىد تورى تەرييارلىدى

The post «مەدىنە تۆمۈرچىنىڭ كۆرىكىگە ئوخشايدۇ، ئۆز كىرلىرىنى چىقىرىپ تاشلايدۇ» ھەدىسى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post «مەدىنە تۆمۈرچىنىڭ كۆرىكىگە ئوخشايدۇ، ئۆز كىرلىرىنى چىقىرىپ تاشلايدۇ» ھەدىسى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

پەتىۋا بەرگۈچى: ئىمام ئىبنى باز رەھىمەھۇللاھ

سوئال: ھۆرمەتلىك شەيخ، بەزىلەر بەزى ھۆكۈمرانلارنىڭ گۇناھ-مەئسىيەت ۋە چوڭ گۇناھلارنى سادىر قىلىشىنى ئۇلارغا قارشى چىقىش ۋە ئۇلارنى ئۆزگەرتىشكە ئۇرۇنۇش ئۈچۈن يېتەرلىك سەۋەب دەپ قارايدۇ. گەرچە بۇ ئىش شۇ دۆلەتتىكى مۇسۇلمانلارغا زىيان ئېلىپ كەلگەن تەقدىردىمۇ، ئۇلار مۇشۇ قاراشتا چىڭ تۇرىدۇ. نۆۋەتتە ئىسلام دۇنياسى دۇچ كېلىۋاتقان پاجىئەلىك ۋەقەلەرمۇ بۇنىڭ مىسالىدۇر. بۇ ھەقتە سىلىنىڭ پىكىرلىرى قانداق؟

جاۋاب:ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن.

ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھقا ھەمدۇسانا بولسۇن. ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە، ئۇ زاتنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا، ساھابىلىرىگە ۋە ئۇ زاتنىڭ ھىدايەت يولىغا ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت ۋە سالاملار بولسۇن.

ئاللاھ سۇبھانەھۇ ۋەتائالا مۇنداق دېگەن: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا} «ئى مۆمىنلەر! ئاللاھقا ئىتائەت قىلىڭلار، پەيغەمبەرگە ۋە ئاراڭلاردىكى ئىش بېشىدىكىلەرگە ئىتائەت قىلىڭلار. ئەگەر بىرەر ئىشتا تالاش-تارتىش قىلىشىپ قالساڭلار، ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىمان كەلتۈرگەن بولساڭلار، ئۇنى ئاللاھقا (يەنى ئاللاھنىڭ كىتابىغا) ۋە پەيغەمبەرگە (يەنى پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىگە) ھاۋالە قىلىڭلار. بۇ (سىلەر ئۈچۈن) ئەڭ ياخشى ۋە نەتىجە جەھەتتىن ئەڭ گۈزەلدۇر.» (سۈرە نىسا، 59-ئايەت)

بۇ ئايەت ئىش بېشىدىكىلەرگە، يەنى ئەمىرلەر ۋە ئۆلىمالارغا ئىتائەت قىلىشنىڭ ۋاجىپلىقى ھەققىدە ئېنىق دەلىلدۇر. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن كەلگەن سەھىھ ھەدىسلەرمۇ بۇ ئىتائەتنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ۋە بۇ خىل ئىتائەتنىڭ شەرىئەتكە ئۇيغۇن  ئىشلاردا پەرز ئىكەنلىكىنى بايان قىلغان.

سۈننىتى شەرىپتىكى نەسلەر (دەلىللەر) يۇقىرىقى ئايەتنىڭ مەنىسىنى ئىزاھلاپ ۋە چەكلەپ كۆرسىتىدۇك، «ئىتائەت»تىن مەقسەت — ياخشىلىقتا ئىتائەت قىلىشتۇر. مۇسۇلمانلارنىڭ ئىش بېشىدىكىلەرگە گۇناھ ئىشلاردا ئەمەس، بەلكى شەرىئەتكە ئۇيغۇن ياخشى ئىشلاردا ئىتائەت قىلىشى ۋاجىپتۇر. ئەگەر ئۇلار گۇناھ ئىشقا بۇيرۇسا، ئۇ گۇناھ ئىشتا ئۇلارغا ئىتائەت قىلىنمايدۇ. ئەمما بۇ سەۋەبلىك ئۇلارغا قارشى چىقىشقا (باش كۆتۈرۈشكە) بولمايدۇ. چۈنكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: ((ألا من ولي عليه وال فرآه يأتي شيئًا من معصية الله فليكره ما يأتي من معصية الله، ولا ينزعن يدًا من طاعة)) «ئاگاھ بولۇڭلاركى، كىمنىڭ ئۈستىگە بىر مۇسۇلمان باشلىق تەيىنلەنسە-يۇ، ئۇنىڭ ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلىدىغان بىرەر ئىشنى قىلغانلىقىنى كۆرسە، ئۇ قىلغان گۇناھىنى يامان كۆرسۇن، ئەمما ئىتائەتتىن قولىنى تارتمىسۇن.» [أخرجه مسلم (1855)، وأحمد (23999)] يەنە بىر ھەدىستە: ((مَنْ ‌خَرَجَ ‌مِنَ ‌الطَّاعَةِ، وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ، مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً))«كىمكى ئىتائەتتىن چىقىپ، جامائەتتىن ئايرىلغان ھالدا ئۆلسە، جاھىلىيەت ئۆلۈمىدە ئۆلگەن بولىدۇ» دېيىلگەن. (مۇسلىم 1848) يەنە رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: ((على المرء السمع والطاعة فيما أحب وكره إلا أن يؤمر بمعصية، فإن أمر بمعصية فلا سمع ولا طاعة))«مۇسۇلمان كىشى ئۆزى ياخشى كۆرگەن ياكى يامان كۆرگەن ئىشلارنىڭ ھەممىسىدە (مۇسۇلمان باشلىققا) قۇلاق سېلىشى ۋە ئىتائەت قىلىشى ۋاجىپ، پەقەت گۇناھ ئىشقا بۇيرۇلغاندا بۇنىڭ سىرتىدا. ئەگەر گۇناھقا بۇيرۇلسا، ئۇنىڭغا قۇلاق سالمايدۇ ۋە ئىتائەت قىلمايدۇ.» [أخرجه البخاري (7144)، ومسلم (1839)] ساھابىلەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇم پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن: «سىلەر يامان كۆرىدىغان ۋە شەرىئەتكە خىلاپ ئىشلارنى قىلىدىغان ئەمىرلەر چىقىدۇ» دېگىنىنى ئاڭلىغاندا: «ئى رەسۇلۇللاھ، بىزگە نېمە بۇيرۇيسىز؟» دەپ سورىغاندا، ئۇ زات: ((أدوا إليهم حقهم، وسلوا الله حقكم)) «ئۇلارنىڭ سىلەردىكى ھەققىنى ئادا قىلىڭلار، ئۆزۈڭلارنىڭ ھەققىنى ئاللاھتىن سوراڭلار» دەپ جاۋاب بەرگەن. ئۇبادە ئىبنى سامىت رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ: «بىز رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە خۇشاللىق ۋە ئوڭۇشسىزلىق چاغلىرىمىزدا، قىيىنچىلىق ۋە پاراۋانلىق كۈنلىرىمىزدە، ھەتتا بىزنىڭ ھەققىمىز يېيىلگەن تەقدىردىمۇ (باشلىققا) قۇلاق سېلىشقا ۋە ئىتائەت قىلىشقا، ھەمدە ئىش بېشىدىكىلەر بىلەن ھوقۇق تالاشماسلىققا بەيئەت قىلدۇق.» رەسۇلۇللاھ يەنە مۇنداق دېدى: ((إلا أن تروا كفرًا بواحًا عندكم من الله فيه برهان.))«پەقەت سىلەرنىڭ يېنىڭلاردا ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن ئېنىق بىر دەلىل كەلگەن ئوچۇق-ئاشكارە كۇفرىنى كۆرمىگۈچە (قارشى چىقماڭلار).»

بۇ دەلىللەر شۇنى كۆرسىتىدۇكى، مۇسۇلمانلارنىڭ ئىش بېشىدىكىلەر (مۇسۇلمان ھۆكۈمرانلار) بىلەن ھوقۇق تاللىشىشىغا ياكى ئۇلارغا قارشى چىقىشىغا بولمايدۇ. پەقەتلا ئاللاھ تەرىپىدىن ئېنىق دەلىلى بولغان ئوچۇق كۇفرىنى كۆرگەندە بۇنىڭ سىرتىدا. چۈنكى ئىش بېشىدىكىلەرگە قارشى چىقىش ئىنتايىن چوڭ بۇزغۇنچىلىق ۋە ئېغىر يامانلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ؛ جەمئىيەتنىڭ ئەمىنلىكى بۇزۇلىدۇ، ھەق-ھوقۇقلار دەپسەندە قىلىنىدۇ. (مۇسۇلمان ھۆكۈمدارغا قارشى چىققاندىن كېيىن) زالىمنى توسۇش ۋە مەزلۇمغا ياردەم بېرىش ئىمكانىيىتى قالمايدۇ، يوللار خەتەرلىك بولۇپ قالىدۇ. قارشى چىقىشنىڭ نەتىجىسىدە كۆرۈلىدىغان پاساتچىلىق ئىنتايىن زور بولىدۇ. پەقەت مۇسۇلمانلار ئاللاھ تەرىپىدىن ئېنىق دەلىلى بولغان بىر «ئوچۇق كۇفرى»نى كۆرگەندىلا، شۇ ھاكىمىيەتنى ئاغدۇرۇپ تاشلاشقا كۈچ-قۇدرىتى يەتسە، ئاندىن قارشى چىقسا بولىدۇ. ئەمما كۈچ-قۇدرىتى يەتمىسە، ياكى قارشى چىقىش تېخىمۇ چوڭ يامانلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بولسا، ئومۇمىي مەنپەئەتنى كۆزدە تۇتۇپ قارشى چىقىشقا بولمايدۇ.

شەرىئەتتە بىرلىككە كېلىنگەن قائىدە شۇكى: «بىر يامانلىقنى ئۇنىڭدىنمۇ ئېغىر يامانلىق بىلەن يوقىتىشقا بولمايدۇ، بەلكى يامانلىقنى يوقىتىدىغان ياكى يەڭگىللىتىدىغان ۋاسىتىلەر بىلەن دەپئى قىلىش ۋاجىپتۇر.» يامانلىقنى تېخىمۇ چوڭ يامانلىق بىلەن دەپئى قىلىشقا مۇسۇلمانلارنىڭ ئىجمائى بويىچە رۇخسەت يوق. ئەگەر ئوچۇق كۇفرىنى سادىر قىلغان بۇ سۇلتاننى ئاغدۇرۇپ تاشلىماقچى بولغان تەرەپنىڭ ئۇنى ئورنىدىن ئېلىۋېتىشكە ۋە ئورنىغا بىر سالىھ، ياخشى رەھبەرنى تەيىنلەشكە كۈچى يەتسە، ھەمدە بۇ ئىشتىن مۇسۇلمانلارغا شۇ سۇلتاننىڭ يامانلىقىدىنمۇ ئېغىر بىر يامانلىق ۋە بۇزغۇنچىلىق كەلمەيدىغانلىقى جەزملەشتۈرۈلسە، ئاندىن قارشى چىقسا بولىدۇ.

ئەمما، قارشى چىقىش نەتىجىسىدە تېخىمۇ چوڭ بۇزغۇنچىلىق يۈز بېرىدىغان، ئەمىنلىك يوقايدىغان، كىشىلەرگە زۇلۇم قىلىنىدىغان، ناھەق قانلار تۆكۈلىدىغان ئەھۋالدا بۇ ئىش قەتئىي دۇرۇس ئەمەس. بەلكى بۇنداق چاغدا سەبىر قىلىش، ياخشىلىق ئىشلاردا قۇلاق سېلىش ۋە ئىتائەت قىلىش، ئىش بېشىدىكىلەرگە سەمىمىي نەسىھەت قىلىش، ئۇلارغا خەيرى-دۇئا قىلىش، يامانلىقنى ئازايتىش ۋە ياخشىلىقنى كۆپەيتىش ئۈچۈن تىرىشىش ۋاجىپتۇر. مېڭىشقا تېگىشلىك توغرا يول دەل مانا بۇ. چۈنكى بۇ يولدا مۇسۇلمانلارنىڭ ئومۇمىي مەنپەئەتى، يامانلىقنى ئازايتىپ ياخشىلىقنى كۆپەيتىش، ئەمىنلىكنى ساقلاش ۋە مۇسۇلمانلارنى تېخىمۇ ئېغىر بالايىئاپەتلەردىن قوغداش باردۇر. ئاللاھتىن ھەممىمىزگە تەۋپىق ۋە ھىدايەت تىلەيمىز.

(شەيخ ئىبنى بازنىڭ پەتۋا ۋە ماقالىلەر توپلىمى، 8-توم، 202-بەت)

The post بەزى ھۆكۈمرانلارنىڭ گۇناھ-مەئسىيەت ۋە چوڭ گۇناھلارنى سادىر قىلىشى ئۇلارغا قارشى چىقىشنى ۋاجىپ قىلامدۇ؟ first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post بەزى ھۆكۈمرانلارنىڭ گۇناھ-مەئسىيەت ۋە چوڭ گۇناھلارنى سادىر قىلىشى ئۇلارغا قارشى چىقىشنى ۋاجىپ قىلامدۇ؟ appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

ئەمما، ھەممىدىن ئاۋۋال غاز تۇخۇمى قانداق كىشىلەرگە زىيانلىق بۇنى ياخشى بىلىۋېلىش ئەڭ مۇھىم:

• دىققەت

  تۆۋەندىكى كىشىلەر غاز تۇخۇمىدىن ئۇزاق تۇرۇشى (يېمەسلىكى ياكى دوختۇرنىڭ نازارىتىدە ئاز يېيىشى) لازىم:

  1. يۈرەك-مېڭە قان تومۇر كېسىلى بارلار

  غاز تۇخۇمىدىكى ئەڭ چوڭ خەتەر — خولېستېرىن. 100 گرام غاز تۇخۇمىدا تەخمىنەن 850 مىللىگرام خولېستېرىن بولىدۇ (سېلىشتۇرۇش ئۈچۈن: بىر ئادەمنىڭ كۈنلۈك چېكى 300 مىللىگرام).

  • قان بېسىمى يۇقىرىلار: خولېستېرىن قان تومۇرلارنى قېتىشتۇرۇپ، قان بېسىمىنى تېخىمۇ ئاشۇرۇۋېتىدۇ.

  • قاندىكى مېيى (خولېستېرىن) يۇقىرىلار: قاندىكى ماينى تېز سۈرئەتتە ئۆرلەتكۈچى ئەڭ كۈچلۈك ئوزۇقلۇقنىڭ بىرى.

  • يۈرەك كېسىلى بارلار: قان تومۇرلارنىڭ توسۇلۇش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ.

  2. بۆرەك كېسىلى بارلار

  • غاز تۇخۇمىدا ئاقسىل ۋە مىنېرال ماددىلار (فوسفور، كالىي) ئىنتايىن قويۇق.

  • بۆرەكنىڭ سۈزۈش ئىقتىدارى ئاجىز كىشىلەر ئۈچۈن بۇ ماددىلارنى سىرتقا چىقىرىش بۆرەككە ئېغىر يۈك بولىدۇ، نەتىجىدە بۆرەك كېسىلى ئېغىرلىشىپ كېتىدۇ.

  3. جىگەر ۋە ئۆت كېسىلى بارلار

  • ئۆت تېشى بارلار: غاز تۇخۇمىدىكى يۇقىرى ماي تەركىبى ئۆت سۇيۇقلۇقىنىڭ كۆپ ئاجرىلىپ چىقىشىنى تەلەپ قىلىدۇ. بۇ ئۆت تېشى ئاغرىقىنى قوزغاپ قويىدۇ ياكى ئۆت ياللۇغىنى ئېغىرلاشتۇرىدۇ.

  • مايلىق جىگەر (Fatty Liver) بارلار: جىگەرنىڭ ماي بىر تەرەپ قىلىش يۈكىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ.

  4. ئېغىر دەرىجىدە سەمىرىپ كەتكەنلەر

  • غاز تۇخۇمىنىڭ كالورىيەسى (ئېنېرگىيەسى) توخۇ تۇخۇمىدىن خېلىلا يۇقىرى. سەمىرىپ كەتكەن كىشىلەر يېگەندە ئاسانلا ماينىڭ يىغىلىپ قېلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

  5. ھەزىم قىلىش ئىقتىدارى بەك ئاجىز ياشانغانلار ۋە كىچىك بالىلار

  • غاز تۇخۇمىنىڭ تۈزۈلۈشى قويۇق، ماي تەركىبى كۆپ بولغاچقا، ھەزىم قىلىش سىستېمىسى تېخى تولۇق يېتىلمىگەن كىچىك بالىلار ياكى ئاشقازىنى ئىنتايىن ئاجىز ياشانغانلاردا ئاشقازان ئاغرىش، قورساق كۆپۈش ياكى ئىچى سۈرۈشنى پەيدا قىلىشى مۇمكىن.

  6. قىزىتمىسى بارلار (زۇكام ياكى ياللۇغ سەۋەبىدىن)

  • غاز تۇخۇمى «ئىنتايىن قۇۋۋەتلىك» ئوزۇقلۇق بولغاچقا، بەدەندە ئىسسىقلىق ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنى ئاشۇرىدۇ. قىزىتمىسى ئۆرلەپ تۇرغان كىشىلەر يېگەندە، قىزىتمىنىڭ چۈشىشى قىيىنلىشىپ كېتىشى مۇمكىن.

  7. تۇخۇمغا زىيادە سەزگۈر (Allergy) كىشىلەر

  • ئەگەر سىزنىڭ توخۇ تۇخۇمىغا سەزگۈرلۈكىڭىز بولسا، غاز تۇخۇمىغىمۇ بولۇش ئېھتىماللىقى يۇقىرى. ھەتتا غاز تۇخۇمىدىكى ئاقسىللار تېخىمۇ كۈچلۈك بولغاچقا، ئاللەرگىيە ئىنكاسى تېخىمۇ ئېغىر بولۇشى مۇمكىن.

  يەكۈن:
  ئەگەر سىزدە يۈرەك، جىگەر ياكى بويراك مەسىلىسى بولسا، غاز تۇخۇمىدىن پەرھىز تۇتقىنىڭىز ياكى پەقەت ئاقىنىلا ئاز مىقداردا يېگىنىڭىز ئەڭ بىخەتەر. ساغلام كىشىلەرمۇ ئوزۇقلۇق تولۇقلاش ئۈچۈن ھەپتىدە 1 دانىدىن ئارتۇق يېمەسلىكى تەۋسىيە قىلىنىدۇ.

غاز تۇخۇمى ئوزۇقلۇق قىممىتى ئىنتايىن قويۇق ۋە «قۇۋۋىتى كۈچلۈك» ئوزۇقلۇق بولغانلىقى ئۈچۈن، تۆۋەندىكى ئالاھىدە ئېھتىياجى بار كىشىلەر توپىغا ئەڭ كۆپ پايدا قىلىدۇ:

1. ئۆسۈپ يېتىلىۋاتقان بالىلار ۋە ئۆسمۈرلەر

• مېڭە يېتىلىشى: غاز تۇخۇمىدىكى خولىن (Choline) ۋە ۋىتامىن B12 مىقدارى ئىنتايىن يۇقىرى بولۇپ، بالىلارنىڭ مېڭە ھۈجەيرىلىرىنىڭ يېتىلىشىگە، ئەسلىمە قابىلىيىتىنى كۈچەيتىشكە ۋە زېھنىنى ئېچىشقا ياردەم بېرىدۇ.

• جىسمانىي ئۆسۈش: تەركىبىدىكى سۈپەتلىك ئاقسىل ۋە كالتسىي بالىلارنىڭ سۆڭەك ۋە مۇسكۇللىرىنىڭ ساغلام ئۆسۈشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.

2. قان ئازلىق (تۆمۈر كەمچىل) بار كىشىلەر

• غاز تۇخۇمىدىكى تۆمۈر مىقدارى توخۇ تۇخۇمىدىن 3 ھەسسە يۇقىرى. جىسمانىي جەھەتتىن ئاجىزلاشقان، دائىم بېشى قېيىيدىغان، يۈزىدە قان رەڭگى يوق ياكى ئوپېراتسىيەدىن كېيىن قان تولۇقلاشقا ئېھتىياجلىق كىشىلەر ئۈچۈن ئىنتايىن ئۈنۈملۈك تەبىئىي قان تولۇقلىغۇچى ھېسابلىنىدۇ.

3. ھامىلدار ئاياللار

• ھامىلىنى قوغداش: تەركىبىدىكى فولي كىسلاتاسى (ۋىتامىن B9) ۋە باشقا ۋىتامىنلار ھامىلىنىڭ نېرۋا سىستېمىسىنىڭ نورمال يېتىلىشىگە پايدىلىق.

• ئانا بەدىنىنى قۇۋۋەتلەش: ھامىلدارلىق مەزگىلىدە ئاسان چارچاش ۋە ماجالسىزلىنىشنى تۈگىتىشكە ياردەم بېرىدۇ. (ئەسكەرتىش: خولېستېرىن يۇقىرى بولغاچقا، دوختۇر بىلەن مەسلىھەتلىشىپ، چەكلىك مىقداردا يېيىش كېرەك).

4. سوزۇلما خاراكتېرلىك ئۆپكە كېسىلى ۋە يۆتىلى بارلار

• ئەنئەنىۋى تېبابەت نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، غاز تۇخۇمىنىڭ خۇسۇسىيىتى «ئىللىق» بولۇپ، ئۆپكىنى ياشنايدىغان، قۇرۇق يۆتەلنى پەسەيتىدىغان ۋە نەپەس يولىدىكى ياللۇغلارنى سۈرۈشكە ياردەم بېرىدىغان رولى بار. قىش ۋە ئەتىياز پەسىللىرىدە ئاسان زۇكام بولۇپ قالىدىغانلارغا پايدىلىق.

5. ئوپېراتسىيەدىن كېيىنكى ياكى ئېغىر كېسەللىكتىن ئەسلىگە كېلىۋاتقانلار

• غاز تۇخۇمى ئىنتايىن قويۇق ئېنېرگىيە ۋە ئاقسىل مەنبەسى. بەدەن توقۇلمىلىرىنى تېز سۈرئەتتە ئەسلىگە كەلتۈرۈش، يارا ئېغىزىنىڭ پۈتۈشىنى تېزلىتىش ۋە ماجالسىز بەدەننى تېزلا قۇۋۋەتلەشتە توخۇ تۇخۇمىدىن ئۈنۈملۈكرەك.

6. ياشانغانلاردىكى ئەقلىي ئاجىزلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا

• تەركىبىدىكى لېتسىتىن ماددىسى ياشانغانلارنىڭ نېرۋا سىستېمىسىنى قوغداپ، ياشانغانلاردىكى ئۇنتۇغاقلىق (ئالزىمېر كېسىلى) نىڭ ئالدىنى ئېلىشتا مەلۇم رول ئوينايدۇ.

• گەرچە غاز تۇخۇمىنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ئىنتايىن يۇقىرى بولسىمۇ، لېكىن ئۇنىڭ تەركىبىدىكى ماي، ئاقسىل ۋە خولېستېرىننىڭ ھەددىدىن زىيادە يۇقىرى بولۇشى بەزى كىشىلەرگە خەتەر ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن.

 غاز تۇخۇمىنىڭ ئىنسانغا پايدىلىق تەرەپلىرى:

• مېڭە ۋە نېرۋا سىستېمىسىنى قوغدايدۇ: غاز تۇخۇمىنىڭ تەركىبىدە لېتسىتىن (Lecithin) ماددىسى ئىنتايىن مول بولۇپ، ئۇ مېڭە نېرۋىلىرىنىڭ يېتىلىشىگە ياردەم بېرىدۇ، ئەسلىمە قابىلىيىتىنى ئاشۇرىدۇ ۋە نېرۋا سىستېمىسىنىڭ ساغلاملىقىنى ساقلايدۇ.

• تۆمۈر تولۇقلايدۇ (قان ئازلىقنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ): غاز تۇخۇمىدىكى تۆمۈر ۋە كالىي ماددىسى توخۇ تۇخۇمىدىن كۆپ يۇقىرى. بۇ قان ئايلىنىشنى ياخشىلاپ، قان ئازلىق كۆرۈلگەنلەرنىڭ ماجالسىزلىقىنى تۈگىتىشكە ياردەم بېرىدۇ.

• ئىممۇنىتېت كۈچىنى ئاشۇرىدۇ: تەركىبىدە ۋىتامىن A، D، E ۋە B تۈرىدىكى ۋىتامىنلار مول بولۇپ، بەدەننىڭ كېسەلگە قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى كۈچەيتىدۇ.

• ئاقسىل مەنبەسى: ئۇنىڭ تەركىبىدىكى ئاقسىل سۈپەتلىك بولۇپ، مۇسكۇللارنىڭ ئۆسۈشى ۋە بەدەندىكى توقۇلمىلارنىڭ ئەسلىگە كېلىشى ئۈچۈن ئىنتايىن پايدىلىق.

• ئۆپكە ۋە نەپەس يولىغا پايدىلىق: ئەنئەنىۋى تېبابەتتە غاز تۇخۇمى ئۆپكىنى ياشنايدىغان، قۇرۇق يۆتەلنى پەسەيتىدىغان ئوزۇقلۇق دەپ قارىلىدۇ.

   

  غاز تۇخۇمىنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ئىنتايىن يۇقىرى بولۇپ، ئۇنى «ئوزۇقلۇق خەزىنىسى» دېيىشكە بولىدۇ. تۆۋەندە غاز تۇخۇمىنىڭ 100 گرام تەركىبىدىكى ئوزۇقلۇق ماددىلارنى مىقدارىنىڭ كۆپتىن ئازغا بولغان تەرتىپى بويىچە ئىلمىي تونۇشتۇرۇپ چىقىمەن:

   چوڭ مىقدارلىق ئوزۇقلۇق ماددىلار (ئېغىرلىقى بويىچە)

  بۇ ماددىلار تۇخۇمنىڭ ئاساسلىق قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ:

  1. سۇ (Water): تەخمىنەن 70.4 گرام. تۇخۇمنىڭ كۆپ قىسمى سۇدىن تەركىب تاپقان.

  2. ئاقسىل (Protein): تەخمىنەن 13.9 گرام. غاز تۇخۇمىدىكى ئاقسىل ئىنسان بەدىنى تەرىپىدىن ئەڭ ئاسان سۈمۈرۈلىدىغان «تولۇق ئاقسىل» ھېسابلىنىدۇ.

  3. ماي (Fat): تەخمىنەن 13.3 گرام. بۇنىڭ ئىچىدە تويۇنمىغان پايدىلىق ماي كىسلاتاسى بىر قەدەر يۇقىرى.

  4. كاربون سۇ بىرىكمىلىرى (Carbohydrates): تەخمىنەن 1.3 گرام. بۇ ئىنتايىن ئاز مىقداردا بولىدۇ.

  ---

  مىنېرال ماددىلار (مىللىگرام بويىچە)

  غاز تۇخۇمى مىنېرال ماددىلارغا، بولۇپمۇ نېرۋا ۋە سۆڭەككە پايدىلىق ماددىلارغا باي:

  1. خولىن (Choline): تەخمىنەن 260 مىللىگرام. (بۇ ماددا مېڭىنىڭ يېتىلىشى ۋە ئەسلىمە قابىلىيىتى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم، غاز تۇخۇمى بۇ جەھەتتە ئەڭ ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدۇ).

  2. فوسفور (Phosphorus): تەخمىنەن 200-210 مىللىگرام. سۆڭەك ۋە چىشنىڭ ساغلاملىقى ئۈچۈن كېرەكلىك.

  3. كالتسىي (Calcium): تەخمىنەن 50-60 مىللىگرام.

  4. كالىي (Potassium): تەخمىنەن 210 مىللىگرام. يۈرەك رىتىمىنى تەڭشەيدۇ.

  5. سېلېن (Selenium): تەخمىنەن 36 مىكروگرام. (ئىنتايىن كۈچلۈك ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرغۇچى، ئىممۇنىتېتنى ئاشۇرىدۇ).

  6. تۆمۈر (Iron): تەخمىنەن 3.6 مىللىگرام. توخۇ تۇخۇمىدىن ئىككى ھەسسە يۇقىرى بولۇپ، قان تولۇقلاشقا پايدىلىق.

  7. سىنك (Zinc): تەخمىنەن 1.3 مىللىگرام.

  ---

  ۋىتامىنلار (مىكروگرام ۋە خەلقئارا بىرلىك بويىچە)

  ۋىتامىنلار ئاز مىقداردا بولسىمۇ، غاز تۇخۇمىنىڭ رولى بۇ يەردە بەكرەك گەۋدىلىنىدۇ:

  1. ۋىتامىن A: تەخمىنەن 190-200 مىكروگرام (ياكى 900 IU ئەتراپىدا). كۆزنىڭ كۆرۈش قۇۋۋىتى ۋە تېرىنىڭ ساغلاملىقى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.

  2. ۋىتامىن B12: تەخمىنەن 5.1 مىكروگرام. (بۇ ئىنتايىن يۇقىرى مىقدار، بىر غاز تۇخۇمى ئادەمنىڭ بىر كۈنلۈك ئېھتىياجىدىن نەچچە ھەسسە كۆپ B12 بىلەن تەمىنلەيدۇ). نېرۋا ۋە قان ھۈجەيرىلىرى ئۈچۈن زۆرۈر.

  3. ۋىتامىن B2 (Riboflavin): تەخمىنەن 0.4 مىللىگرام. ئېنېرگىيە ئالمىشىشنى تېزلىتىدۇ.

  4. ۋىتامىن B9 (Folate): تەخمىنەن 76 مىكروگرام. ھۈجەيرە بۆلۈنۈشى ۋە ھامىلىنىڭ يېتىلىشىگە پايدىلىق.

  5. ۋىتامىن D: تەخمىنەن 1.7 مىكروگرام (65 IU). سۆڭەك ساغلاملىقى ئۈچۈن كالتسىينىڭ سۈمۈرۈلۈشىگە ياردەم بېرىدۇ.

  6. ۋىتامىن E: تەخمىنەن 1.3 مىللىگرام. ھۈجەيرىلەرنىڭ قېرىشىنى ئاستىلىتىدۇ.

  ---

  خۇلاسە ۋە ئالاھىدىلىكى:

  • ئەڭ كۆپ ماددا: ئاقسىل ۋە سۈپەتلىك ماي. بۇ غاز تۇخۇمىنى ئېنېرگىيەسى ئىنتايىن يۇقىرى ئوزۇقلۇققا ئايلاندۇرىدۇ.

  • ئەڭ گەۋدىلىك ماددا: ۋىتامىن B12 ۋە خولىن. بۇ ئىككى ماددا مېڭىنىڭ يېتىلىشى، نېرۋا سىستېمىسىنىڭ تىنچلىنىشى ۋە ئەقلىي ئىقتىدارنىڭ يۇقىرى كۆتۈرۈلۈشىدە ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدۇ.

  • دىققەت: بىر دانە پۈتۈن غاز تۇخۇمىدا تەخمىنەن 800-900 مىللىگرام خولېستېرىن بولىدۇ. بۇ كىشىلەرنىڭ بىر كۈنلۈك چېكىدىن ئېشىپ كەتكەن بولغاچقا، يۈرەك-مېڭە قان تومۇر كېسىلى بارلارنىڭ بىر قېتىمدا بىر پۈتۈن تۇخۇمنى يېمەسلىكى، ياكى ئارىلىق قويۇپ (ھەپتىدە بىر قېتىمدەك) يېيىشى تەۋسىيە قىلىنىدۇ.

   

3. دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك نۇقتىلار:

1. خولېستېرىن مەسىلىسى: غاز تۇخۇمىنىڭ سېرىقىدا خولېستېرىن ناھايىتى يۇقىرى. شۇڭا، قان بېسىمى يۇقىرى، يۈرەك-مېڭە قان تومۇر كېسىلى بارلار ياكى ئېغىرلىقى بەك ئېشىپ كەتكەنلەرنىڭ كۆپ يېيىشى تەۋسىيە قىلىنمايدۇ.

2. ھەزىم قىلىش: غاز تۇخۇمىنىڭ ئوزۇقلۇقى بەك قويۇق بولغاچقا، بەزى كىشىلەرگە (بولۇپمۇ ئاشقازىنى ئاجىزلارغا) ھەزىم قىلىش سەل ئېغىر كېلىشى مۇمكىن.

3. پىشۇرۇش: غاز تۇخۇمىنى چوقۇم تولۇق پىشۇرۇپ يېيىش كېرەك. پىشۇرۇش ۋاقتى توخۇ تۇخۇمىدىن سەل ئۇزۇنراق بولىدۇ (تەخمىنەن 15 مىنۇت ئەتراپىدا قاينىتىش كېرەك).

خۇلاسە: ئەگەر سىز جىسمانىي جەھەتتىن بەك چارچىغان، قان ئازلىق ياكى ماجالسىزلىق بار دەپ ھېس قىلسىڭىز، غاز تۇخۇمى ناھايىتى ياخشى بىر «ئوزۇقلۇق دورىسى» بولالايدۇ. ئەمما كۈندىلىك ئوزۇقلىنىشتا توخۇ تۇخۇمى يەنىلا ئەڭ تەڭپۇڭ ۋە يېنىك تاللاش ھېسابلىنىدۇ.

— مۇجتەھىد تورى تەييارلىدى

The post غاز تۇخۇمى ھەققىدە first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post غاز تۇخۇمى ھەققىدە appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

سوئال: ئۆيلەنگەن، بالىلىرى بار، دادىسى ۋە ئاكا-ئۇكىلىرى بىلەن بىللە ياشايدىغان بىر كىشى ئۈچۈن (ھەممىسىگە) بىر قوي قۇربانلىق قىلسا يېتەرلىك بولامدۇ؟

پەتىۋا بەرگۈچى: ئىمام ئىبنى باز رەھىمەھۇللاھ

جاۋاب: شۇنداق، ئەگەر ئۇلار جەم بولۇپ (بىر قازاندا تاماق يەپ) بىر ئائىلە بولۇپ ياشىسا، ھەتتا يۈز كىشى بولغان تەقدىردىمۇ بىر قوي قۇربانلىق قىلىش كۇپايە قىلىدۇ. مەيلى بىر دادا ۋە ئۇنىڭ بالىلىرى، ئون كىشى، يىگىرمە كىشى ۋە ئۇلارنىڭ ئاياللىرى بولسۇن، بىر قوي يېتەرلىكتۇر. ئەگەر ئىككىنى، ئۈچنى ياكى ئۇنىڭدىنمۇ كۆپنى سويسا، بۇنىڭ ھېچقانداق زىيىنى يوق؛ ئەمما سۈننەتكە ئەمەل قىلىش ئۈچۈن بىر قوي كۇپايە قىلىدۇ. چۈنكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ توققۇز ئايالى بار ئىدى، ئەمما ئۇ زات ئۆزى ۋە ئائىلە تاۋابىئاتلىرى ئۈچۈن بىر قوي قۇربانلىق قىلاتتى. (ئاللاھ ئۇ زاتقا دۇرۇت ۋە سالاملار يوللىسۇن).
— مۇجتەھىد تورى تارقاتتى

The post بىر قوي قۇربانلىق قىلىش بىر ئائىلە كىشىلىرى ئۈچۈن كۇپايە قىلامدۇ؟ | ئىمام ئىبنى باز پەتىۋاسى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post بىر قوي قۇربانلىق قىلىش بىر ئائىلە كىشىلىرى ئۈچۈن كۇپايە قىلامدۇ؟ | ئىمام ئىبنى باز پەتىۋاسى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

ئەللامە ئىبنى ئۇسەيمىن رەھىمەھۇللاھ بۇ ھەقتە مۇنداق پەتىۋار بەرگەن:
بەش ناماز ئوقۇمايدىغان بىرى قاسساپلىقتا ئۇستا بولغان تەقدىردىمۇ، ئۇنىڭ قۇربانلىق مالنى بوغۇزلىشىغا رۇخسەت قىلىنماسلىقى كېرەك. چۈنكى، بەش ناماز ئوقۇمايدىغان كىشى بوغۇزلىغان مالنىڭ گۆشى ھالال ئەمەس. (نۇرۇن ئەلەددەرب 2\20)

ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ھەدىس سۆزلەپ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم مۇنداق دېگەن: ((بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ الْكُفْرِ أَوِ الشِّرْكِ تَرْكُ الصَّلَاةِ فَإِذَا تَرَكَ الصَّلَاةَ فَقَدْ كَفَرَ))«كىشى بىلەن كۇفۇر ۋە شىرك ئارىسىدىكى پاسىل نامازنى تەرك ئېتىشتۇر. ئەگەر كىشى نامازنى تەرك ئەتسە كاپىر بولىدۇ.» (تعظيم قدر الصلاة لمحمد بن نصر المروزي)

ئابدۇللاھ ئىبنى شەقىيق ئەلئۇقەيلى رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دېگەن: ((كَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَرَوْنَ شَيْئًا مِنَ الأَعْمَالِ تَرْكُهُ كُفْرٌ غَيْرَ الصَّلَاةِ)) «مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ ساھابىلىرى ئەمەل-ئىبادەتلەردىن ھەر قانداق بىرىنى تەرك ئېتىشنى كاپىرلىق سانىمايتتى، نامازنى تەرك ئېتىش بۇنىڭدىن مۇستەسنا.(يەنى نامازنى تەرك ئېتىشنى كاپىرلىق سانايتتى.)» (سۇنەن تىرمىزى 2622؛ بەغەۋى: شەرھۇس سۇننە)

جابىر ئىبنى ئابدۇللاھ رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ھەدىس سۆزلەپ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم مۇنداق دېگەن: ((إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلاَةِ)) «كىشى بىلەن شىرك ۋە كۇفۇر ئارىسىدىكى پاسىل نامازلارنى تەرك ئېتىشتۇر.» (سەھىھۇل مۇسلىم؛ ئەبۇ داۋۇد، تىرمىزى، مۇسنەد ئەھمەد ۋە باشقا ھەدىس كىتاپلىرىدىمۇ مۇشۇ ھەقتىكى سەھىھ ھەدىسلەر مەۋجۇت)

ئىمام بەغەۋى رەھىمەھۇللاھ «شەرھۇس سۇننە» ناملىق ئەسىرىدە «نامازنى تەرك ئەتكۈچىگە بېرىلىدىغان جازا» بابىدا ئىمام مۇسلىم توپلىغان ((إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلاَةِ)) «كىشى بىلەن شىرك ۋە كۇفۇر ئارىسىدىكى پاسىل نامازلارنى تەرك ئېتىشتۇر» ھەدىسىنى نەقىل قىلغاندىن كېيىن مۇنداق دېگەن: ئەھلى ئىلىم نامازنى قەستەن تەرك قىلغۇچىنىڭ كاپىر ياكى ئەمەسلىكىدە ئىختىلاپلاشقان. ئىبراھىم نەخەئى، ئىبنى مۇبارەك، ئىمام ئەھمەد، ئىسھاق ئىبنى راھۇۋەيھ نامازنى قەستەن تەرك ئەتكۈچىنى كاپىر دېگەن. ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن:«نامازنى تەرك ئەتكۈچىنىڭ ئىسلامدىن نېسىۋىسى يوق.» (شرح السنة للبغوي) ئىبنى مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن:«نامازنى تەرك ئېتىش كاپىرلىقتۇر.» (شرح السنة للبغوي) ئابدۇللاھ ئىبنى شەقىيق ئەلئۇقەيلى رەھىمەھۇللاھ مۇنداق دېگەن: ((كَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَرَوْنَ شَيْئًا مِنَ الأَعْمَالِ تَرْكُهُ كُفْرٌ غَيْرَ الصَّلَاةِ)) «مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمنىڭ ساھابىلىرى ئەمەل-ئىبادەتلەردىن ھەر قانداق بىرىنى تەرك ئېتىشنى كاپىرلىق سانىمايتتى، نامازنى تەرك ئېتىش بۇنىڭدىن مۇستەسنا.(يەنى نامازنى تەرك ئېتىشنى كاپىرلىق سانايتتى.)» (سۇنەن تىرمىزى 2622؛ بەغەۋى: شەرھۇس سۇننە)

باشقا ئەھلى ئىلىم نامازنى ھورۇنلۇق قىلىپ قەستەن تەرك ئەتكۈچىنىڭ كاپىر بولمايدىغانلىقىغا ھۆكۈم بەرگەن. (بۇ ھۆكۈمدىكى ئالىملار) نامازنى تەرك ئەتكۈچىنىڭ كاپىرلىق ئىكەنلىكى توغرىسىدىكى ھەدىسنى «نامازنىڭ پەرزلىكىنى ئىنكار قىلىپ تەرك ئەتكۈچى كاپىر بولىدۇ» دېگەننى ئىپادىلەيدۇ، دەپ چۈشەنگەن؛ شۇنداقلا بۇ ھەقتىكى ھەدىسنى نامازنى تەرك ئەتكۈچىگە قىلىنغان قورقۇتقۇچى تەھدىت، دەپ چۈشەنگەن. سەلەپ ئالىملىرىدىن ھامماد ئىبنى زەيد، مەھكۇل، ئىمام مالىك، ئىمام شافىي قاتارلىقلار «تَارِكُ الصَّلاةِ كَالْمُرْتَدِّ، وَلا يَخْرُجُ بِهِ عَنِ الدِّينِ» دېگەن. زۇھرى، شۇنداقلا ئەسھابۇ رەي (ئىمام ئەبۇ ھەنىفە مەزھىپىدىكى فۇقاھانى دېمەكچى) روزا زاكات ۋە ھەجنى تەرك ئەتكۈچى ئۆلتۈرۈلمىگىنىدەك (ھورۇنلۇق سەۋەبلىك ناماز ئوقۇمىغۇچىمۇ) ئۆلتۈرۈلمەيدۇ. ھالبۇكى، نامازلارنى ئوقۇيدىغان بولغانغا قەدەر تۈرمىگە سولىنىدۇ ۋە تەن جازاسى بېرىلىدۇ، دېگەن.» (شرح السنة للبغوي)

— مۇجتەھىد تورى | mujthehid.com

The post بەش ناماز ئوقۇمايدىغان كىشى قۇربانلىق قىلغان مالنىڭ گۆشىنى يېيىشنىڭ ھۆكمى | ئىمام ئىبنى ئۇسەيمىن first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post بەش ناماز ئوقۇمايدىغان كىشى قۇربانلىق قىلغان مالنىڭ گۆشىنى يېيىشنىڭ ھۆكمى | ئىمام ئىبنى ئۇسەيمىن appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

پەتىۋا بەرگۈچى: ئىمام ئابدۇلئەزىز ئىبنى باز

ئەرەپچىدىن تەرجىمە قىلغۇچى: قۇدرەت بارات

سوئال: قۇربانلىققا كالا سويۇش ئەۋزەلمۇ قوچقار سويۇشمۇ؟

جاۋاب: قوي قۇربانلىق قىلىش ئەۋزەل، چۈنكى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم قۇربانلىق ئۈچۈن (بىرىنى ئۆزى ۋە پاك ئائىلىسى ئۈچۈن، بىرىنى قۇربانلىققا قادىر بولالمىغان ئۈممىتى ئۈچۈن ئاتاپ) ئىككى قوچقار قۇربانلىق قىلغان. ئەمما كالا ياكى تۆگە قۇربانلىق قىلىنسىمۇ دۇرۇس بولىدۇ. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ۋىدالىشىش ھەججىدە يۈز تۆگە قۇربانلىق قىلغان. مەقسەتكە كەلسەك، قۇربانلىق ئۈچۈن قوي قۇربانلىق قىلىش ئەۋزەل. ئەگەر تۆگە ياكى كالا قۇربانلىق قىلىنسا يەتتە ئائىلە ئۈچۈن يېتەرلىك بولىدۇ. بۇلارنىڭ ھەممىسى ياخشى، كالا ياكى تۆگە قۇربانلىق قىلىشتا ھېچبىر مەسىلە يوق.

مەنبە:

https://binbaz.org.sa/fatwas/16875/ايهما-افضل-في-الاضحية-الكبش-ام-البقرة

The post قۇربانلىققا كالا سويۇش ئەۋزەلمۇ قوچقار سويۇشمۇ؟ | ئىمام ئىبنى باز first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post قۇربانلىققا كالا سويۇش ئەۋزەلمۇ قوچقار سويۇشمۇ؟ | ئىمام ئىبنى باز appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post رەسۇلۇللاھتىن مەدەت، شاپائەت تىلەش ئاللاھقا شىرك كەلتۈرگەنلىكمۇ؟ | ئىمام ئىبنى باز پەتىۋاسى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post رەسۇلۇللاھتىن مەدەت، شاپائەت تىلەش ئاللاھقا شىرك كەلتۈرگەنلىكمۇ؟ | ئىمام ئىبنى باز پەتىۋاسى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

سۈرە مۈلكنىڭ چۈشىنىشلىك تەرجىمە تەپسىرى

سۈرە مۈلك مەككىدە نازىل بولغان، بۇ سۈرە 30 ئايەت

(قۇدرەت بارات تەرجىمىسى | 2024-يىلى)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

1. (دۇنيا ۋە ئاخىرەتتىكى بارچە ئىشلاردا1) مۇتلەق ھۆكۈمرانلىق قولىدا بولغان ئاللاھ بەك ئۇلۇغدۇر. ئۇ ھەممىگە قادىردۇر. [1.تەپسىر ئىبنى كەسىر، تەپسىر مۇيەسسەر]

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ

2. (ئى ئىنسانلار1) ئاللاھ قايسىڭلارنىڭ ئەمەل-ئىبادىتىنىڭ ئەڭ ياخشى (يەنى ئەڭ ئىخلاسلىق ۋە ئەڭ توغرا2) ئىكەنلىكىنى سىناش ئۈچۈن ئۆلۈمنى ۋە ھاياتلىقنى ياراتقان زاتتۇر. ئاللاھ ئەزىزدۇر — ھېچقانداق ئىشقا ئاجىز كېلىپ قالمايدىغان، ئەسلا يېڭىلمەيدىغان، ھېچكىم زىيان سالالمايدىغان، چەكسىز كۈچ-قۇدرەتكە ئىگە ئىلاھتۇر3، (ئۆزىگە ئىسيانكارلىق قىلىشنى داۋام قىلغۇچىدىن ئىنتىقام ئېلىشقا ئاجىز كېلىپ قالمايدۇ4.) غەفۇردۇر — گۇناھلاردىن تەۋبە قىلىپ ئاللاھ بەلگىلىگەن توغرا يولغا قايتقۇچىنى ئەپۇ قىلغۇچىدۇر5. [1. مۇختەسەر فىتتەفسىر، تەپسىر مۇيەسسەر 2. تەپسىر سەئدى، تەپسىر بەغەۋى 3. تەپسىر بەغەۋى، تەپسىر قۇرتۇبى 4. تەپسىر بەغەۋى 5. تەپسىر سەئدى، تەپسىر ئىبنى كەسىر]

فۇزەيل ئىبنى ئىياز: قىلىنغان ئەمەل-ئىبادەت ئىخلاس بىلەن توغرا ھالدا قىلىنمىغۇچە ئاللاھ ئۇنى قوبۇل قىلمايدۇ. بىر ئەمەل-ئىبادەتنى ئىخلاس بىلەن قىلىش دېگەنلىك — ئۇ ئەمەل ئىبادەتنى ئاللاھ ئۈچۈن قىلىش، دېگەنلىكتۇر.. ئەمەل ئىبادەتنى توغرا ھالدا قىلىش دېگەنلىك — ئۇ ئەمەلنى سۈننەت بويىچە قىلىش، دېگەنلىكتۇر. [تەپسىر بەغەۋى، مەزكۇر ئايەتنىڭ تەپسىرى]

الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا ۖ مَّا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ ۖ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ

3. ئاللاھ يەتتە قەۋەت ئاسماننى بىر-بىرىنىڭ ئۈستىدە قىلىپ ياراتقان زاتتۇر. (ئى ئىنسان1) سەن ئاللاھنىڭ  يارىتىشدا ھەر قانداق ئەيىپ-نۇقساننى كۆرەلمەيسەن2.(ئاللاھ ياراتقان بارچە مەخلۇقات ئۆز-ئارا ماسلىشىش ۋە قائىدە-پىرىنسىپ ئىچىدىدۇر.3) ئاسمانغا قارىغىنكى، ئۇنىڭدا بىرەر دەزنى كۆرەلەمسەن؟ [1.تەپسىر بەغەۋى 2.تەپسىر ئىبنى كەسىر 3.تەپسىر بەغەۋى]

ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ

4. ئاندىن، قايتا-قايتا قارىغىن! نەزىرىڭ (ئاسمانلاردىن قۇسۇر تېپىشتىن) ئۈمىد ئۈزگەن ۋە تالغان ھالدا ئۆزۈڭگە قايتىپ كېلىدۇ.

وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِّلشَّيَاطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ

5. قەسەمكى، بىز دۇنيا ئاسمىنىنى يۇلتۇز-پېلانىتلار1 بىلەن بېزىدۇق. (بەزى2) يۇلتۇزلارنى (ئىلاھىي خەۋەرلەرنى ئوغرىلاشقا ھەرىكەت قىلىدىغان) شەيتانلارنى سوقۇپ كۆيدۈرىدىغان كائىنات تېشى قىلدۇق3. (شەيتانلارنى دۇنيادا خار قىلىش بىلەنلا قالماي، ئاخىرەتتىمۇ خار قىلىمىز، شۇڭا4) شەيتانلار ئۈچۈن ئاخىرەتتە دەھشەتلىك دوزاخ ئازابى تەييارلاپ قويدۇق. [1.تەپسىر بەغەۋى 2. تەپسىر ئىبنى كەسىر 3.مۇختەسەر فىتتەفسىر 4. تەپسىر ئىبنى كەسىر]

وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ ۖ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

6. ئاللاھقا كاپىر بولغانلار (يەنى ئاللاھ ئىنسانىيەتنىڭ ئىككى دۇنيالىق مەنپەئەتى ئۈچۈن ئەۋەتكەن ئىسلام شەرىئىتىنى پۈتۈنلەي ياكى قىسمەن ئىنكار قىلىش ئارقىلىق كاپىر بولۇپ، كاپىرلىق ھالىتىدە ئۆلگەنلەر) ئۈچۈن دوزاخ ئازابى بار. دوزاخ بەكمۇ يامان قارارگاھ.

إِذَا أُلْقُوا فِيهَا سَمِعُوا لَهَا شَهِيقًا وَهِيَ تَفُورُ

7. كاپىرلار دوزاخقا تاشلانغان چاغدا (قازان قاينىغاندەك پۇرۇقشىپ1) قايناۋاتقان دوزاخنىڭ (ئېشەكنىڭ ھاڭرىشىغا ئوخشايدىغان2) قورقۇنچلۇق ئاۋازىنى ئاڭلايدۇ. [1.تەپسىر بەغەۋى 2.زادۇل مەسىير]

تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ ۖ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ

8. دوزاخ (ئۆزىگە تاشلانغان دوزاخ ئەھلىگە بولغان قاتتىق غەزەپ-نەپرىتى سەۋەبلىك1) پارچىلىنىپ كەتكىلى تاس قالىدۇ. دوزاخ ئەھلىدىن بىر بۆلۈكى دوزاخقا ھەر تاشلانغىنىدا دوزاخ (ئەھلىنى جازالاشقا مەسئۇل بولغان دوزاخ) پەرىشتىلىرى (ئەيىپلەش ۋە ئازار بېرىش يۈزىسىدىن2) دوزاخقا تاشلانغانلاردىن «سىلەرنى دوزاختىن ئاگاھلاندۇرغۇچى كەلمىگەنمىتى؟» دەپ سورايدۇ. [1.تەپسىر ئىبنى كەسىر، تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير 2.تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير]

قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءَنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ كَبِيرٍ

9. دوزاخقا تاشلانغانلار (جاۋابەن) مۇنداق دەيدۇ:«شۇنداق، بىزگە دوزاختىن ئاگاھلاندۇرغۇچى (پەيغەمبەر) كەلگەن ئىدى، لېكىن بىز ئۇلارنى يالغانچىغا چىقىرىپ <ئاللاھ ھېچ نەرسىنى نازىل قىلغىنى يوق. سىلەر پەقەت چوڭقۇر ئېزىقىش ئىچىدىسىلەر>» (ھەقتىن بەك كۆپ ئۇزاقتىسىلەر1) دېگەن ئىدۇق. [1.زادۇل مەسىير]

وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ

10. دوزاخقا تاشلانغانلار (دۇنيادا ھەقنى ئىنكار قىلغانلىقىدىن پۇشايمان قىلغانلىق يۈزىسىدىن1) يەنە «كاشكى بىز (پەيغەمبەرلەر ئېلىپ كەلگەن ھىدايەتكە قۇلاق سېلىپ2) ئاڭلىغان بولساق، ياكى (توغرا بىلەن خاتانى ئايرىش ئۈچۈن ئەقلىنى ئىشلەتكەن جەننەت ئەھلىگە ئوخشاش3) ئەقلىمىزنى ئىشلەتكەن بولساق (يەنى ئاللاھقا ئىتائەت قىلىپ ياخشى ئەمەل-ئىبادەتلەرنى قىلغان بولساق4)، دوزاخ ئەھلى ئارىسىدا بولۇپ قالماس ئىدۇق» دېيىشىدۇ. [1.تەپسىر ئىبنى كەسىر 2. تەپسىر بەغەۋى 3. تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير 4. تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير]

فَاعْتَرَفُوا بِذَنبِهِمْ فَسُحْقًا لِّأَصْحَابِ السَّعِيرِ

11. دوزاخ ئەھلى ئۆز گۇناھلىرىنى ئېتىراپ قىلدى. دوزاخ ئەھلى ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۇزاق بولسۇن1. [1. زادۇل مەسىير]

إِنَّ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ 

12. ھېچكىم كۆرمىگەن جايدا ئاللاھتىن قورققانلار (ۋە شۇ سەۋەبلىك تۈرلۈك گۇناھ-يامانلىقلاردىن ئۇزاق تۇرغان مۆمىنلەر1) ئۈچۈن2 (ئۇلار قىلىپ سالغان گۇناھلارغا ئاللاھتىن3) مەغفىرەت ۋە (دۇنيادا قىلغان سالىھ ئەمەللىرى ئۈچۈن) كاتتا مۇكاپات (يەنى جەننەت4) باردۇر. [1. تەپسىر ئىبنى كەسىر 2. تەپسىر بەغەۋى، مۇختەسەر فىتتەپسىر 3.-4. زادۇل مەسىير]

وَأَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ ۖ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

13. (قۇرەيش كاپىرلىرى رەسۇلۇللاھ ھەققىدە يامان سۆزلەرنى قىلىشىپ «سۆزۈڭلارنى مەخپىي ئېيتىڭلار، مۇھەممەدنىڭ ئىلاھى ئاڭلاپ قالمىغاي» دېيىشتى. شۇنىڭ بىلەن مۇنۇ ئايەت نازىل بولدى.1) سۆزۈڭلارنى مەيلى يوشۇرۇڭلار ۋەياكى ئاشكارىلاڭلار، شەكسىزكى، ئاللاھ قەلىبلەردىكىنى بىلىپ تۇرغۇچى زاتتۇر. [1.زادۇل مەسىير]

أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ

14. ئاللاھ ئۆزى ياراتقان مەخلۇقاتىنى بىلەمدۇ؟ ئاللاھ لەتىفتۇر (— شەيئىيلەرنىڭ ئەڭ ئىنچىكە، نازۇك تەرەپلىرىنى بىلگۈچىدۇر1)؛ خەبىردۇر (— كائىناتتىكى بارچە ھال-ئەھۋاللاردىن، ۋەقە ھادىسىلەردىن تولۇق خەۋەرداردۇر.) [1.تەپسىر بەغەۋى]

هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِن رِّزْقِهِ ۖ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

15. ئاللاھ (يەرلىشىشىڭلار ئۈچۈن1) سىلەرگە زېمىننى ئىتائەتكار-ز قىلىپ بەردى. (ئاللاھ سىلەرگە بويسۇندۇرۇپ بەرگەن) زېمىننىڭ ئۈستىدە مېڭىڭلار ۋە رىزىقلىرىدىن يەڭلار. سىلەر (دۇنيادىكى قىلمىش ئەتمىشلىرىڭلاردىن ئاللاھقا ھېساب بېرىش ئۈچۈن قىيامەت كۈنى قەبرىلىرىڭلاردىن تىرىلدۈرۈلۈپ2) ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا توپلىنىسىلەر. [1.مۇختەسەر فىتتەفسىر 2.زادۇل مەسىر]

أَأَمِنتُم مَّن فِي السَّمَاءِ أَن يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِيَ تَمُورُ

16. (ئى كاپىرلار!1) ئاسماندىكى ئاللاھنىڭ2 يەر تەۋرىگەن چاغدا سىلەرنى يەرگە يۇتقۇزۇۋېتىشىدىن خاتىرجەم بولدۇڭلارمۇ؟ [1.تەپسىر بەغەۋى 2.زادۇل مەسىير]

أَمْ أَمِنتُم مَّن فِي السَّمَاءِ أَن يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا ۖ فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ

17. ئاسماندىكى ئاللاھنىڭ ئۈستۈڭلاردىن تاش ياغدۇرىشىدىن ئەمىن بولدۇڭلارمۇ؟1 (سىلەرنى  دۇنيادا ھالاك قىلىدىغان2 جازايىمغا دۇچار قىلغىنىمدا3) ئاگاھلاندۇرۇشۇمنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداقلىقىنى بىلىسىلەر. [1.تەپسىر بەغەۋى، مۇختەسەر فىتتەفسىر 2.زادۇل مەسىير 3. تەپسىر بەغەۋى]

وَلَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

18. بۇ مەككە كاپىرىلىرىدىن ئىلگىرىكى كاپىرلارمۇ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان ئىدى. ئاقىۋەتتە، مېنىڭ ئۇلارغا بەرگەن جاۋابىم قانداق بولدى؟ (ئۇلارغا جازا ئەۋەتىپ شىددەتلىك ھالاك قىلدىم.1) [1.زادۇل مەسىير]

أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَافَّاتٍ وَيَقْبِضْنَ ۚ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا الرَّحْمَنُ ۚ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ

19. ئۇلار قاناتلىرىنى يايغان ۋە يىغقان ھالدا (ھاۋادا1) ئۇچۇۋاتقان قۇشلارغا ئىبرەت كۆزى بىلەن قارىمامدۇ؟ ئۇلارنى (چۈشۈپ كېتىشتىن2) تۇتۇپ تۇرغۇچى پەقەتلا مېھرىبان ئاللاھتۇر. ئاللاھ ھەممە ئىش-ھادىسىلەرنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر. [1.2. زادۇل مەسىير]

أَمَّنْ هَذَا الَّذِي هُوَ جُندٌ لَّكُمْ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ الرَّحْمَنِ ۚ إِنِ الْكَافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ

20. (ئى كاپىرلار1) مېھرىبان ئاللاھنىڭ جازاسىغا قارشى سىلەرگە ياردەم قىلغۇچىلار كىم؟ سىلەرنىڭ ئاشۇ (ئازغىنە، ئاجىز) قوشۇنىڭلارمۇ؟2  كاپىرلار پەقەتلا ئالدىنىش ئىچىدىدۇر. (شەيتان ئۇلارنى ئالداپ، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ جازاسى كەلمەيدىغانلىقىنى ۋەسۋەسە قىلىدۇ. ئۇلار بۇنىڭغا ئالدىنىدۇ.3) 

أَمَّنْ هَذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ ۚ بَل لَّجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ

21. ئەگەر ئاللاھ سىلەرگە بېرىۋاتقان رىزقلىرىنى بەرمەي تۇتۇپ قالسا، سىلەرگە كىم رىزق بېرىدۇ؟ ھەقىقەت شۇكى، كاپىرلار ئازغۇنلۇقتا ھەددىدىن ئاشماقتا1، (ئاللاھنىڭ نىمەتلىرىگە تۇزكورلۇق قىلىپ2) كاجلىق بىلەن ھەقتىن قاچماقتا3. [1.زادۇل مەسىير 2.3.تەپسىر بەغەۋى]

أَفَمَن يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَىٰ أَمَّن يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ

(ئاللاھ كاپىرلارنىڭ ھەقتىن قېچىشىغا مىسال كەلتۈرۈپ مۇنداق دەيدۇ:1)

22. (دۇنيادا ئاللاھتىن كەلگەن ھەقتىن قېچىپ كۇفۇر ئۈستىدە ئۆلگەن، ئاخىرەتتە2) يۈزىچىلەپ يىقىلغان ھالدا (مەشھەرگاھ مەيدانىغا3) يۈزى بىلەن سۈرۈنۈپ ماڭغان4 (مۇشرىك5) كىشى توغرا يولدىمۇ، ياكى (ھەم دۇنيادا، ھەم ئاخىرەتتە6) قەدددىنى تىك تۇتۇپ توغرا يولدا ماڭغان(مۆمىن7) كىشى توغرا يولدىمۇ؟ [1.تەپسىر بەغەۋى 2.3. تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير 4.تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير، تەپسىر ئىبنى كەسىر 5.6.7. تەپسىر بەغەۋى]

قُلْ هُوَ الَّذِي أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ ۖ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ

23. ئېيتقىنكى:«ئاللاھ سىلەرنى يارىتىپ، سىلەر ئۈچۈن قۇلاقلارنى، كۆزلەرنى ۋە قەلىبلەرنى بار قىلغان زاتتۇر. سىلەر (ئۆزۈڭلارغا ساناپ-تۈگەتكۈسىز نېمەتلەرنى ئاتا قىلغان رەببىڭلار) ئاللاھقا بەكمۇ ئاز شۈكۈر قىلىسىلەر.»

قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

24. ئېيتقىنكى:«ئاللاھ سىلەرنى يارىتىپ، زېمىنغا تارقاتتى. قىيامەت كۈنى ھېساب بېرىش ئۈچۈن ئۇنىڭ دەرگاھىغا توپلىنىسىلەر.»

وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

25. كاپىرلار (مەسخىرە قىلىش يۈزىسىدىن) «ئەگەر سىلەر راستچىل بولساڭلار، بۇ ۋەدە (يەنى بىزگە ئاللاھتىن كېلىدىغان جازا ۋەدىسى1، قىيامەت ۋەدىسى) قاچان ئىشقا ئاشىدۇ» دېيىشىدۇ. [1.زادۇل مەسىير]

قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِندَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُّبِينٌ

26. (ئى پەيغەمبەر، كاپىرلارغا) «قىيامەتنىڭ قاچان بولۇشىنى پەقەت ئاللاھلا بىلىدۇ. مەن پەقەت سىلەرنى ئوچۇق رەۋىشتە ئاگاھلاندۇرغۇچىمەن» دېگىن.

فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَقِيلَ هَذَا الَّذِي كُنتُم بِهِ تَدَّعُونَ

27. كاپىرلار (قىيامەت كۈنى1) ئاللاھنىڭ ئازابىنىڭ ئۆزلىرىگە يېقىنلىقىنى كۆرگەندە2 غەمدىن يۈزلىرى قارىداپ كېتىدۇ3. ئۇلارغا «سىلەر (دۇنيادا) تەلەپ قىلغان (ئازاب4) مانا بۇ» دېيىلىدۇ. [1.مۇختەسەر فىتتەفسىر 2. تەپسىر بەغەۋى 3.زادۇل مەسىير 4.زادۇل مەسىير]

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللَّهُ وَمَن مَّعِيَ أَوْ رَحِمَنَا فَمَن يُجِيرُ الْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ

28. ئى پەيغەمبەر، كاپىرلارغا ئېيتقىنكى: «دەپ بېقىڭلارچۇ، ئەگەر (سىلەر ئۈمىد قىلغاندەك1) ئاللاھ ماڭا ۋە ماڭا ئەگەشكەن مۆمىنلەرنى ھالاك قىلسا، ياكى (ھايات قالدۇرۇش ۋە ئەجىلىمىزنى كېچىكتۈرۈش ئارقىلىق2) بىزگە رەھمەت قىلسا، كاپىرلارنى قاتتىق جازادىن كىم قۇتقۇزىدۇ؟» [1.2. تەپسىر بەغەۋى]

قُلْ هُوَ الرَّحْمَنُ آمَنَّا بِهِ وَعَلَيْهِ تَوَكَّلْنَا ۖ فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ

29. ئېيتقىنكى: «ئۇ (بىز ئىبادەت قىلىۋاتقان رەببىمىز1) رەھماندۇر. بىز ئاللاھقا ئىمان ئېيتتۇق ۋە ھەممە ئىشىمىزدا ئاللاھقا ئىشىنىپ، ئاللاھقا تاياندۇق. (ئى كاپىرلار! سىلەر ئۆزۈڭلار ئازغۇن يولدا تۇرۇپ، بىزنى ئازغۇنلۇق بىلەن سۈپەتلىدىڭلار.) كىمنىڭ ئوپئوچۇق ئازغۇنلۇق ئىچىدە ئىكەنلىكىنى كەلگۈسىدە (ئاللاھنىڭ جازاسىنى كۆرگەن چاغدا2) بىلىپ قالىسىلەر.» [1.تەپسىر بەغەۋى، زادۇل مەسىير 2.تەپسىر بەغەۋى]

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَاءٍ مَّعِينٍ 

30. كاپىرلارغا ئېيتقىنكى: «ئەگەر (زەمزەم1) سۈيۈڭلار يەرگە سىڭىپ كەتسە، سىلەرگە (ئاللاھتىن باشقا) كىم ئاقار سۇ پەيدا قىلىپ بېرىدۇ؟»

The post سۈرە مۈلكنىڭ چۈشىنىشلىك تەرجىمىسى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post سۈرە مۈلكنىڭ چۈشىنىشلىك تەرجىمىسى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

مەدىنىدە نازىل بولغان، 31 ئايەت

قۇدرەت بارات تەرجىمىسى

(2024-يىلى)

بىسمىللاھىررەھمانىررەھىم

هَلْ أَتَىٰ عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُن شَيْئًا مَّذْكُورًا

1.ئىنسان بالىسى يارىتىلىشتىن ئىلگىرى ئۇزۇن زامان ئۆتتى، بۇ زاماندا ئىنسان تىلغا ئېلىشقا ئەرزىگۈدەك مەۋجۇتلۇق ئەمەس ئىدى.

إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا

2. شەكسىزكى، بىز ئىنساننى ئىمتىھان قىلىش ئۈچۈن ئارىلاشما سۇدىن ياراتتۇق، (ئىنسان بالىسىدىن ئىمتىھان ئالىدىغانلىقىمىز ئۈچۈن) ئۇنى ئاڭلايدىغان ۋە كۆرىدىغان قىلدۇق.

إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا

3. شەكسىزكى، بىز ئىنسانغا (پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىش ئارقىلىق) توغرا يولنى كۆرسەتتۇق. (بۇ ۋەجىدىن) ئىنسان يا (رەببىگە ئىتائەت ۋە ئىبادەت بىلەن) شۈكۈر قىلغۇچى (بولىدۇ)، ۋەياكى (رەببىنىڭ نېمەتلىرىنى ۋە رەببى كۆرسەتكەن يولنى ئىنكار قىلىدىغان) تۇزكور كاپىر بولىدۇ.

إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَ وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا

4. شەكسىزكى، بىز كاپىرلار (نى ئاخىرەتتە جازالاش) ئۈچۈن زەنجىرلەرنى، تۆمۈر كىشەنلەرنى ۋە لاۋۇلداپ يېنىپ تۇرىدىغان دوزاخ ئوتىنى تەييارلىدۇق.

إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا

5. (مۆمىن بولۇپ ئاللاھقا خالىس ئىبادەت قىلغان) ياخشى بەندىلەر (جەننەتتە) كافۇر ئارىلاشتۇرۇلغان (لەززەتلىك جەننەت شاراپلىرى بىلەن تولدۇرۇلغان) قەدەھتىن (شۇ لەززەتلىك شاراپلارنى) ئىچىدۇ.

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا

6. كافۇر ئارىلاشتۇرۇلغان بۇ شاراپ ئاللاھنىڭ ئىتائەتكار قۇللىرى ئىچىدىغان، خالىغان جايغا ئېقىتىپ بارالايدىغان بىر بۇلاق (تىن  چىقىدۇ.)

يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا

7. (ئاللاھنىڭ ئىتائەتكار قۇللىرىنىڭ سۈپەتلىرىدىن بىرى شۇكى،) ئۇلار بەرگەن ۋەدىسىگە ۋە (باشقىلار بىلەن تۈزۈشكەن) توختام-كېلىشىمگە ۋاپا قىلىدۇ، دەھشىتى (كىشىنى) ھەر تەرەپتىن قورشىۋالىدىغان قىيامەت كۈنىدىن قورقىدۇ.

وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا

8. ئۆزى يېمەك-ئىچمەككە ئېھتىياجلىق تۇرۇقلۇق، مىسكىنگە، يېتىمگە ۋە ئەسىرگە يېمەك-ئىچمەك بېرىدۇ.

إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا

9. (ئۇلار) «بىز سىلەرگە پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى كۆزلەپ يېمەك-ئىچمەك بېرىۋاتىمىز. سىلەردىن (بۇنىڭ بەدىلىگە) ھېچقانداق مۇكاپات ۋە رەھمەت-ھەشقاللا تەلەپ قىلمايمىز» (دېيىشىدۇ.)

إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا

10. چۈنكى، بىز (بەكمۇ قورقۇنچلۇق بولغانلىقى تۈپەيلىدىن) چىرايلار ۋە قاشلار تۈرۈلۈپ كېتىدىغان قىيامەت كۈنىدە رەببىمىز (نىڭ جازاسى) دىن قورقىمىز. (دېيىشىدۇ)

فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا

11. ئاللاھ ئۇلارنى شۇ (دەھشەتلىك قىيامەت) كۈنىدە (بېشىغا كېلىدىغان) يامانلىقتىن ساقلايدۇ. ئۇلارنىڭ (يۈزلىرىگە) نۇر، (دىللىرىغا) خۇشاللىق ئاتا قىلىدۇ.

وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا

12. ئۇلارنىڭ (دۇنيادا ئىبادەتلەرنىڭ جاپاسىغا ۋە بېشىغا كەلگەن مۇشەققەتلەرگە قىلغان) سەبرى ئۈچۈن، ئاللاھ ئۇلارنى (تۈرلۈك نېمەتلەرگە تولغان) جەننەت باغچىلىرى بىلەن ۋە (ئېسىل) يىپەك كىيىم-كېچەكلەر بىلەن مۇكاپاتلايدۇ.

مُّتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ ۖ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا

13. ئۇلار جەننەتتە (ئولتۇرغاندا ئېسىل، ھەشەمەتلىك) تەختلەردە يۆلىنىپ ئولتۇرىدۇ، جەننەتتە قاتتىق ئىسسىقنىمۇ، قاتتىق سوغۇقنىمۇ كۆرمەيدۇ.

وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا

14. جەننەتتىكى (دەرەخلەرنىڭ) سايىلىرى ئۇلارنىڭ باش ئۈستىدىدۇر، جەننەتنىڭ مېۋىلىرىنى ئۈزۈش ئۇلارغا بەكمۇ ئاساندۇر. (جەننەت ئەھلى جەننەت مېۋىلىرىنى ئۈزمەكچى بولسا، مېۋىلىك شاخلار قولى يەتكۈدەك دەرىجىدە يېقىنلاپ بېرىدۇ.1)

وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِآنِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا

15. ئۇلارنىڭ ئەتراپىدا (تاماق قاچىلانغان) كۈمۈش تەخسىلەر، (شاراپ تولدۇرۇلغان ئالىي) قەدەھلەر  (جەننەتتىكى خىزمەتچىلىرى تەرىپىدىن) ئايلاندۇرۇپ سۇنۇلۇپ تۇرىدۇ.

قَوَارِيرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا

16. (ئۇلارغا شاراپ سۇنۇلىدىغان) قەدەھلەر كۈمۈشتىندۇر. (جەننەت ئەھلى) ئىچىدىغان شاراپنىڭ مىقدارىنى ئۆزىگە ئۇيغۇن رەۋىشتە ئۆزى بەلگىلەيدۇ.

وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا

17. ئۇلار يەنە جەننەتتە زەنجىۋىل ئارىلاشتۇرۇلغان جام بىلەن (يەنى جامدىكى مەي بىلەن) سۇغىرىلىدۇ.

عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلْسَبِيلًا

18. جەننەتتە (ئېسىل ئىچىملىك، شاراپلار ئېقىپ تۇرىدىغان) سەلسەبىل دەپ ئاتىلىدىغان بىر بۇلاقمۇ باردۇر.

وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا

19. قېرىمايدىغان، مەڭگۈ ياش تۇرىدىغان خىزمەتكارلار نۆۋەت بىلەن ئۇلارنىڭ خىزمىتىنى قىلىپ تۇرىدۇ، بۇ خىزمەتكارلارنى كۆرگەن چېغىڭدا (ئۇلارنىڭ گۈزەللىكى ۋە ئاقلىقىغا قاراپ) ئۇلارنى يىپى ئۈزۈلۈپ چېچىلىپ كەتكەن مەرۋايىتمىكىن دەپ قالىسەن.

وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا

20. جەننەتنىڭ نەرىگە قارىساڭ ساناپ تۈگەتكۈسىز نېمەتلەرنى ۋە كاتتا پادىشاھلىقنى كۆرىسەن.

عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ ۖ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا

21. جەننەت ئەھلىنىڭ ئۇچىسىدا نېپىز يىپەكتىن ۋە قېلىن يىپەكتىن (تەييارلانغان) يېشىل كىيىملەر بولىدۇ، (ئۇلار) كۈمۈش ئۈزۈكلەرنى تاقايدۇ، يەنە تېخى پەرۋەردىگارى ئۇلارنى بىر تۈرلۈك ئاجايىپ پاك شاراپ بىلەن سۇغىرىدۇ.

إِنَّ هَٰذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا

22. مانا بۇلار قىلغان ياخشى ئەمەللىرىڭلارنىڭ مۇكاپاتىدۇر. قىلغان ياخشىلىقلىرىڭلار جاۋابسىز قالمىدى.

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنزِيلًا

23. (ئى پەيغەمبەر!) شەكسىزكى، بىز ساڭا قۇرئاننى بۆلۈپ – بۆلۈپ (تەدرىجىي) نازىل قىلدۇق.

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ كَفُورًا

24. رەببىڭنىڭ (ساڭا تەقدىر قىلغان) ھۆكمىگە سەبر قىل. سەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى  (سېنى رەببىڭنىڭ يولىدىن توسماقچى بولغان) ھەرقانداق پاسىق-گۇناھكارغا ۋەياكى كاپىرغا ئىتائەت قىلما.

وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا

25. سەھەردە ۋە كەچتە (ناماز، تەسبىھ، تەكبىر قاتارلىقلار ئارقىلىق) رەببىڭنىڭ ئىسمىنى زىكىر قىل.

وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا

26. كېچىنىڭ بىر قىسمىدا (ناماز ئوقۇپ) رەببىڭگە سەجدە قىل. كېچىنىڭ ئۇزۇن بىر قىسىمىدا رەببىڭگە تەسبىھ ئېيت.

إِنَّ هَٰؤُلَاءِ يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَاءَهُمْ يَوْمًا ثَقِيلًا

27. شۈبھىسىزكى، بۇلار (يەنى مۇشرىكلار1) تېز ئۆتۈپ كېتىدىغان (دۇنيا ھاياتىنى) ياخشى كۆرىدۇ، كەلگۈسىدىكى قىيىن بىر كۈنگە  (يەنى قىيامەت كۈنىگە) ئېتىبار بەرمەيدۇ. (قىيامەت كۈنىگە ئىمان ئېيتمايدۇ، قىيامەت كۈنى ئۈچۈن ئۈچۈن سالىھ ئەمەللەرنى قىلمايدۇ.2) [1.تەبەرى 2.بەغەۋى]

نَّحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ ۖ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلًا

28. ئۇلارنى بىز ياراتتۇق. ئۇلارنىڭ بەدىنىنى مەزمۇت قىلدۇق. خالىساق (ئۇلارنى ھالاك قىلىپ) ئورنىغا ئوخشىشىنى دەسسىتىمىز.

إِنَّ هَٰذِهِ تَذْكِرَةٌ ۖ فَمَن شَاءَ اتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ سَبِيلًا

29. شۈبھىسىزكى، بۇ (ئايەتلەر) ۋەز – نەسىھەتتۇر. (شۇنداق ئىكەن) خالىغان كىشى رەببىگە يەتكۈزىدىغان يولنى تۇتىدۇ.

وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

30. ئەمما، ئاللاھ خالىغاندىلا، ئاندىن سىلەر خالايسىلەر (يەنى ھەممە ئىش ئاللاھنىڭ خاھىشىغا باغلىقتۇر). ئاللاھ ھەقىقەتەن ھەممىنى بىلگۈچىدۇر، ھۆكۈم ۋە ھېكمەت ئىگىسىدۇر.

يُدْخِلُ مَن يَشَاءُ فِي رَحْمَتِهِ ۚ وَالظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

31. ئاللاھ خالىغان كىشىنى رەھمىتىنىڭ دائىرىسىگە كىرگۈزىدۇ (ھىدايەت قىلىپ ھەق يولدا ماڭغۇزىدۇ.) زالىملارغا كەلسەك، ئاللاھ زالىملارغا قاتتىق ئازابنى تەييارلاپ قويدى.

The post سۈرە ئىنساننىڭ چۈشىنىشلىك تەرجىمىسى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post سۈرە ئىنساننىڭ چۈشىنىشلىك تەرجىمىسى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

قۇدرەت بارات

رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ساھابىلىرىدىن بىرىگە بىر دۇئا ئۆگەتكەن ئىدى. ئۇ ساھابە بۇ دۇئانى رەسۇلۇللاھقا ئوقۇپ بەرگەندە دۇئادىكى «نەبىي» سۆزىنى «رەسۇل»غا ئالماشتۇرۇپ ئوقۇپ سالدى، ئەمما دۇئانىڭ باشقا قىسىمى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۆگەتكەنگە ئوخشاش ئىدى. گەرچە مەزكۇر ساھابىدەك ئوقۇش دۇئانىڭ مەنىسىگە ھېچقانداق تەسىر كۆسەتمەيدىغاندەك تۇرسىمۇ، رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭ «نەبىي» كەلىمىسىنى «رەسۇل»غا ئۆزگەرتىپ ئوقۇشىنى قوبۇل قىلمىغان. ئۇ ساھابىنىڭ ئۆزى ئۆگەتكىنىگە يۈزدە يۈز ئۇيغۇن ئوقۇماي، ئۇزۇن بىر دۇئادىكى بىر سۆزنى مەنىداش سۆزىگە ئالماشتۇرۇۋېتىشىگىمۇ ئۇنىمىغان، ئۆزى ئۆگەتكىنىگە يۈزدە يۈز ئۇيغۇن بولۇشىنى تەلەپ قىلغان ۋە دۇئانى قايتىلاپ ئۆگەتكەن. (بۇ ھەقتىكى ھەدىس تۆۋەندە تولۇق بايان قىلىنىدۇ.)

دېمەك، رەسۇلۇللاھ قانداق ئىبادەت قىلغان بولسا، قانداق ئەقىدىدە بولغان بولسا، بىزمۇ ئۇ زاتقا ئوخشاش ئىبادەت قىلىمىز،  ئۇ زاتقا ئوخشاش ئەقىدىدە بولىمىز. مەيلى ئەقىدىدە، مەيلى ئىبادەتتە، مەيلى ئەخلاقتا رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن ئايرىلىۋالمايمىز. رەسۇلۇللاھ بىلەن 99 يەردە بىردەكلىشىپ، بىر يەردە ئۇ زاتتىن ئايرىلىۋالساق، بۇ رەسۇلۇللاھقا ھەقىقىي رەۋىشتە ئەگىشىشتەك پەرىزىگە تولۇق ئەمەل قىلمىغانلىق بولىدۇ، نەتىجىدە بۇنداق قىلغۇچى ئاللاھقا ۋە رەسۇلىغا ئاسىيلىق قىلغان بولىدۇ. رەسۇلۇللاھ قىلمىغان ئىشنى ئىبادەت، ياخشى دەپ قىلىشمۇ مۇشۇ ھەدىس ۋە بۇ ھەقتە كەلگەن باشقا كۆپلىگەن ئايەت ھەدىسلەر بويىچە تۈپتىن رەت قىلىنىدۇ.

ھەدىسنىڭ تولۇق تېكىستى مۇنداق:

بەررا ئىبنى ئازىب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ھەدىس سۆزلەپ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۇنىڭغا مۇنداق دېگەن ئىدى:
«تۆشىكىڭگە ياتماقچى بولغىنىڭدا، خۇددى نامازغا تاھارەت ئالغاندەك تاھارەت ئالغىن، ئاندىن ئوڭ تەرىپىڭگە يانچىلاپ ياتقىن ۋە مۇنۇ دۇئانى ئوقۇغىن: ((اللهُمَّ أسلَمتُ وجهي إليكَ، وفَوَّضتُ أمري إليكَ، وألجَأتُ ظَهري إليكَ، رَغبةً ورَهبةً إليكَ، لا مَلجَأَ ولا مَنجا مِنكَ إلَّا إليكَ، اللهُمَّ آمَنتُ بكِتابِكَ الذي أنزَلتَ، وبِنَبيِّكَ الذي أرسَلتَ)) ‹ئاللاھۇممە ئەسلەمتۇ نەفسىي ئىلەيكە، ۋە فەۋۋەزتۇ ئەمرىي ئىلەيكە، ۋە ئەلجەتۇ زاھرىي ئىلەيكە، رەغبەتەن ۋە رەھبەتەن ئىلەيكە، لا مەلجەئە ۋە لا مەنجا مىنكە ئىللا ئىلەيكە. ئامەنتۇ بىكىتابىكەللەزى ئەنزەلتە، ۋە نەبىييىكەللەزى ئەرسەلتە›.

(تەرجىمىسى: ئى ئاللاھ! نەپسىمنى ساڭا تەسلىم قىلدىم، ئىشىمنى ساڭا تاپشۇردۇم، دۈمبەمنى (يۆلەنچۈكۈمنى) سېنىڭ ھىمايەڭگە تىيىدىم. (بۇلارنىڭ ھەممىسى) ساڭا بولغان رەغبىتىم ۋە سەندىن بولغان قورقۇنچۇم بىلەندۇر. سەندىن (قېچىپ) پاناھلىنىدىغان ۋە قۇتۇلىدىغان جاي يەنىلا پەقەت سېنىڭ دەرگاھىڭدۇر. چۈشۈرگەن كىتابىڭغا ۋە ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىڭگە ئىمان ئېيتتىم).»

بارائ ئىبنى ئازىب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ:
«مەن بۇ دۇئانى يادلىۋېلىش ئۈچۈن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئالدىدا قايتۇرۇپ ئوقۇپ بەردىم. ‹ۋە نەبىييىكەللەزى ئەرسەلتە› (سەن ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىڭگە) دېگەن يەرگە كەلگىنىمدە، ‹ۋە رەسۇلىكەللەزى ئەرسەلتە› (سەن ئەۋەتكەن ئەلچىڭگە) دەپ ئوقۇدۇم (يەنى «نەبى» سۆزىنىڭ ئورنىغا «رەسۇل» سۆزىنى ئىشلەتتىم).

بۇنىڭغا جاۋابەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم (كۆكسۈمگە قولى بىلەن ئۇرۇپ) مۇنداق دېدى: «ياق، ‹ۋە نەبىييىكەللەزى ئەرسەلتە› (سەن ئەۋەتكەن پەيغەمبىرىڭگە) دەيسەن.» hedisim.com (بۇخارى: 247؛ مۇسلىم: 2710)

ھەدىسنىڭ تولۇق ئەرەبچە تېكىستى:

إذا أتَيتَ مَضجَعَكَ فتَوضَّأْ وُضوءَكَ للصَّلاةِ، ثُمَّ اضطَجِعْ على شِقِّكَ الأيمَنِ، ثُمَّ قُلْ: اللهُمَّ أسلَمتُ وجهي إليكَ، وفَوَّضتُ أمري إليكَ، وألجَأتُ ظَهري إليكَ، رَغبةً ورَهبةً إليكَ، لا مَلجَأَ ولا مَنجا مِنكَ إلَّا إليكَ، اللهُمَّ آمَنتُ بكِتابِكَ الذي أنزَلتَ، وبِنَبيِّكَ الذي أرسَلتَ، فإن مُتَّ مِن لَيلَتِكَ فأنتَ على الفِطرةِ، واجعَلْهنَّ آخِرَ ما تَتَكَلَّمُ به. قال: فرَدَّدتُها على النَّبيِّ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم، فلَمَّا بَلَغتُ: اللهُمَّ آمَنتُ بكِتابِكَ الذي أنزَلتَ قُلتُ: ورَسولِكَ، قال: لا، ونَبيِّكَ الذي أرسَلتَ.

الراوي : البراء بن عازب | المحدث : البخاري | المصدر : صحيح البخاري

الصفحة أو الرقم: 247 | خلاصة حكم المحدث : [صحيح]

التخريج : أخرجه البخاري (247)، ومسلم (2710)

سىزگە ماۋۇ ئىش بىدئەت دەپ ئاگاھلاندۇرۇش بېرىلسە، «رەسۇلۇللاھ تېلفۇن ئىشلەتمىگەن، تېلفۇنمۇ بىدئەتمۇ» دەپ ئەخمىقانە گەپ قىلىپ يۈرمەڭ. بىدئەت دېگەن دىنىي ئەمەلدە بولىدۇ، دۇنياۋى ئىشلاردا بىدئەت بولمايدۇ. رەسۇلۇللاھ ۋە ساھابىلەر قىلمىغان ھەر قانداق ئەمەل دىندا بىدئەت ھېسابلىنىدۇ. 

خار – زەبۇنلۇقتىن قۇتۇلماقچى بولغان قەۋم رەسۇلۇللاھنىڭ بۇيرۇق – چەكلىمىلىرىگە خىلاپلىق قىلمىسۇن. رەسۇلۇللاھنىڭ ھەدىسلىرىنى بۇرمىلاپ، كۆڭلىگە ياققان سۈننەتلەرنى كۆتۈرۈۋېلىپ، كۆڭلىگە ياقمىغان سۈننەتلەرنى باستۇرۇپ قويىدىغان بىدئەتچى قەۋم ئەڭ ئېغىر خار – زەبۇنلۇقتا قالىدۇ.

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ھەدىس سۆزلەپ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: ((بُعِثْتُ بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ بِالسَّيْفِ حَتَّى يُعْبَدَ اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَجُعِلَ رِزْقِي تَحْتَ ظِلِّ رُمْحِي، وَجُعِلَ الذِّلَّةُ وَالصَّغَارُ عَلَى مَنْ خَالَفَ أَمْرِي، وَمَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ)) «قىيامەتنىڭ ئالدىدا تاكى شېرىكى يوق يەككە- يېگانە ئاللاھقا ئىبادەت قىلىنغانغا قەدەر قىلىچ بىلەن (جىھاد قىلىش ئۈچۈن) ئەۋەتىلدىم. رىزقىم نەيزەمنىڭ سايىسى ئاستىدا قىلىندى. ئەمىر – پەرمانلىرىمغا خىلاپ يول تۇتقۇچىلار خار – زەبۇنلۇققا مەھكۇمدۇر. كىم بىر قەۋمگە ئوخشىۋالسا، ئۇ شۇلاردىن ھېسابلىنىدۇ.» (مۇسنەد ئەھمەد 5115 – نومۇرلۇق ھەدىس)

رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم مۇنداق دېدى: «سىلەر مېنىڭ سۈننىتىمگە ۋە ھىدايەتكە ئېرىشكەن راشىد خەلىپىلىرىمنىڭ سۈننىتىگە ئەگىشىشىڭلار، سۈننىتىمگە مەھكەم ئېسىلىڭلار، سۈننىتىمنى ئېزىق چىشىڭلار بىلەن چىڭ چىشلەڭلار. دىندا يېڭىدىن ئوتتۇرىغا چىققان ئىشلاردىن ھەزەر ئەيلەڭلار. چۈنكى، دىندا يېڭىدىن ئوتتۇرىغا چىققان ھەر قانداق ئىش بىدئەتتۇر، بارچە بىدئەت ئازغۇنلۇقتۇر.» hedisim.com (ئەبۇ داۋۇد 4607؛ تىرمىزى 2676؛ ئەھمەد 17142، 17044؛ ئەھمەد شاكىر ۋە باشقا مۇھەددىسلەر سەھىھ دېگەن)

جابىر ئىبنى ئابدۇللاھ رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ھەدىس بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەم خۇتبە ئوقۇغاندا يۈزى قىزىراتتى، ئاۋازىنى كۆتۈرەتتى ۋە غەزىپى ئاشاتتى. بەئەينى «دۈشمەن ئەتىگەن كەچتە يېنىڭلاردا پەيدا بولىدۇ» دەيدىغان قوشۇن جاكارچىسىغا ئوخشاش (جىددىي) ھالەتتە بولاتتى ۋە مۇنداق دەيتتى:
«سۆزلەرنىڭ ئەڭ ياخشىسى ئاللاھنىڭ كىتابىدۇر. يوللارنىڭ ئەڭ خەيرلىكى مۇھەممەدنىڭ يولىدۇر. ئىشلارنىڭ ئەڭ يامىنى دىندا يېڭىدىن ئوتتۇرىغا چىققان ئىشلاردۇر. ھەر قانداق بىدئەت ئازغۇنلۇقتۇر.» hedisim.com (مۇسلىم، بۇغۇلمەرام 439) 

بۇ يازمىدىكى ھەدىسلەرنى قۇدرەت بارات تەرجىمە قىلغان

The post رەسۇلۇللاھنىڭ بۇ ۋەقەلىكى سىزنى بىدئەتتىن قاچىدىغان قىلىدۇ first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post رەسۇلۇللاھنىڭ بۇ ۋەقەلىكى سىزنى بىدئەتتىن قاچىدىغان قىلىدۇ appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post دىن دۈشمەنلىرىگە رەددىيە (1): ئىسلامدا ھايۋانغا چېقىلغۇچىغا جازا يوقمۇ؟ first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post دىن دۈشمەنلىرىگە رەددىيە (1): ئىسلامدا ھايۋانغا چېقىلغۇچىغا جازا يوقمۇ؟ appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post «ئالىي مائارىپ» بىردىنبىر چىقىش يولى ئەمەس first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post «ئالىي مائارىپ» بىردىنبىر چىقىش يولى ئەمەس appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post ئىمام بۇخارىنىڭ ۋە ئىمام مۇسلىمنىڭ يولى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post ئىمام بۇخارىنىڭ ۋە ئىمام مۇسلىمنىڭ يولى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post رەسۇلۇللاھنىڭ ئاتا – ئانىسى جەننەتتە بولامدۇ؟ | قۇدرەت بارات first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post رەسۇلۇللاھنىڭ ئاتا – ئانىسى جەننەتتە بولامدۇ؟ | قۇدرەت بارات appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

تۆۋەندە ئۇنىڭ ھاياتى، ئىلمىي پائالىيىتى ۋە ئالىملارنىڭ ئۇنىڭغا بەرگەن باھاسى تەپسىلىي بايان قىلىنىدۇ:

تۇغۇلۇشى ۋە ئۆسۈپ يېتىلىشى

• تۇغۇلغان ۋاقتى: ئۇ 1946-يىلى ئەتراپىدا ئېفىيوپىيەنىڭ (ھەبەشىستاننىڭ) ۋوللو (Wollo) رايونىدا تۇغۇلغان.

• ئوقۇش ھاياتى: كىچىكىدىن باشلاپلا دادىسىنىڭ يېنىدا قۇرئان كارىم ۋە دەسلەپكى دىنىي بىلىملەرنى ئۆگەنگەن. كېيىن ئېفىيوپىيەدىكى مەشھۇر ئالىملارنىڭ ھۇزۇرىدا ئەرەب تىلى گرامماتىكىسى، فىقھى (شافىئىي مەزھىبى)، ھەدىس ۋە ئەقىدە پەنلىرىنى مۇكەممەل ئۆگەنگەن. ئۇ ياش ۋاقتىدىلا ئۆز يۇرتىدا كۆزگە كۆرۈنگەن بىر ئالىم بولۇپ يېتىلگەن.

مەككىگە ھىجرەت قىلىشى

شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبى 1980-يىللارنىڭ بېشىدا سەئۇدى ئەرەبىستانغا ھىجرەت قىلغان ۋە مەككە مۇكەررەمەگە ئورۇنلاشقان. ئۇ مەككىدىكى مەشھۇر «دارۇل ھەدىس ئەلخەيرىييە» (دار الحديث الخيرية) مەكتىپىدە ئۇزۇن يىل مۇدەررىسلىك قىلغان. شۇنداقلا ھەرەم مەسچىتىدە (مەسجىدۇل ھەرەم) ھەدىس ۋە باشقا پەنلەردىن دەرىس بەرگەن.

ئىلمىي ئەمگەكلىرى (ئەڭ مۇھىم قىسمى)

ئۇنىڭ ئەڭ چوڭ ئالاھىدىلىكى – ئىسلام تارىخىدا ئاز كۆرۈلىدىغان دەرىجىدىكى چوڭ ھەجىملىك شەرھلەرنى يازغانلىقىدۇر. ئۇنىڭ قەلىمى ئىنتايىن تېز ۋە بىلىمى ئىنتايىن چوڭقۇر ئىدى.

• «ئەلبەھرۇل مۇھىتۇت سەججاج» (البحر المحيط الثجاج): بۇ «سۇنەنۇن نەسائى» نىڭ شەرھى بولۇپ، 42 توم. بۇ «سۇنەنۇن نەسائى» غا يېزىلغان تارىختىكى ئەڭ مۇكەممەل ۋە ئەڭ چوڭ شەرھ ھېسابلىنىدۇ.

• «ئەلبەھرۇت سەججاج فى شەرحى سەھىھى مۇسلىم» (البحر الثجاج في شرح صحيح مسلم): بۇ «سەھىھ مۇسلىم» نىڭ شەرھى بولۇپ، 26 توم.

• «قۇررتۇ ئەينىل مۇھتاج» (قرة عين المحتاج): «سۇنەنۇتتىرمىزى» نىڭ شەرھى.

• ئەرەب تىلىدىكى ئەسەرلىرى: ئۇ ئەرەب تىلى گرامماتىكىسى (نەھۋى-سەرف) جەھەتتە بىر دېڭىز ئىدى. ئىبنى مالىكنىڭ «ئەلفىييە»سىگە ۋە باشقا لىسنىي ئەسەرلەرگە ئىنتايىن چوڭقۇر شەرھلەرنى يازغان.

• نەزمىلىرى: ئۇ مىڭلىغان بېيىتلىق ئىلمىي نەزمىلەرنى (مەنزۇمە) يازغان بولۇپ، ھەدىس ئۇسۇلى، پىقھى ئۇسۇلى ۋە باشقا پەنلەرنى شېئىرىي شەكىلدە بايان قىلغان.

ئالىملارنىڭ ئۇنىڭغا بەرگەن باھاسى

شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبىنى زامانىمىزدىكى ئالىملار «بۇ ئەسىرنىڭ نەسائىيسى» ياكى «ھەدىس دېڭىزى» دەپ ئاتىغان.

• شەيخ مۇھەممەد ئىبنى سالىھ ئەلئۇسەيمىن: شەيخ ئەسيۇبىنىڭ ئىلمىنى، خۇسۇسەن ھەدىس ۋە ئەرەب تىلىدىكى ماھارتىنى يۇقىرى باھالىغان.

• مۇھەددىس شەيخ مۇقبىل ئىبنى ھادى ئەلۋادىئى: ئۇنى «بۈيۈك بىر ھەدىسشۇناس» دەپ تەسۋىرلىگەن.

• شەيخ سۇلايمان رۇھەيلى: «ئۇنىڭدەك بىر ئالىمنىڭ بىزنىڭ دەۋرىمىزدە بولۇشى ئاللاھنىڭ بىر مۆجىزىسى، ئۇ بىر يۈرىدىغان كۇتۇپخانا ئىدى» دەپ باھا بەرگەن.

• شەيخ ئىبنى باز: شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبى مەككىگە كەلگەندىن كېيىن، شەيخ ئىبنى باز ئۇنىڭ ئىلمىي سەۋىيەسىنى يۇقىرى باھالاپ، ئۇنىڭ مەككىدىكى «دارۇل ھەدىس»تە دەرس بېرىشىنى قوللىغان. شەيخ ئىبنى باز ئۇنى «ئىلىم تەۋەسىدىكى بىر تاغ» دەپ بىلەتتى.

• شەيخ ئىبنى ئۇسەيمىن: شەيخ ئىبنى ئۇسەيمىن بىر قېتىم شەيخ ئەسيۇبىنىڭ ئەرەب تىلى گرامماتىكىسى (نەھۋى) جەھەتتىكى بىر شەرھىنى كۆرۈپ، ئۇنىڭ ئەرەب بولمىسىمۇ ئەرەب تىلىنى ئەرەبلەردىن ياخشى بىلىدىغانلىقىغا يۇقىرى باھا بەرگەن.

• شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبى بىرلا ۋاقىتتا ھەم مۇھەددىس (ھەدىس ئالىمى)، ھەم لۇغەتشۇناس، ھەم پېشۋا فەقىھ ئىدى.

• ئۇ ھەدىسلەرنىڭ دەرىجىسىنى (سەھىھ-زەئىپلىكىنى) بېكىتىشتە ئىنتايىن ئىنچىكە، سەلەپ ئالىملىرىنىڭ يولىنى تۇتقان ئالىم ئىدى.

• كەمتەرلىك: شۇنچە زور بىلىمگە ئىگە تۇرۇپمۇ، ئىنتايىن كەمبەغلانە، تەقۋادار ۋە شۆھرەتتىن قاچىدىغان زاھىد تۇرمۇش كەچۈرەتتى.

ۋاپاتى

شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبى 2020-يىلى 30-سېنتەبىر (ھىجرىيە 1442-يىلى سەپەر ئېيىدا) مەككە مۇكەررەمەدە ۋاپات بولغان. ئۇنىڭ ۋاپاتى پۈتۈن ئىسلام دۇنياسى، خۇسۇسەن ئىلىم ئەھلى ئۈچۈن چوڭ بىر يوقىتىش بولدى.

• شەيخ ۋەسىييۇللاھ ئابباس: مەسجىدۇل ھەرەمنىڭ مۇدەررىسى شەيخ ۋەسىييۇللاھ ئابباس بىلەن ئۇزۇن يىللىق دوستلۇق ۋە ئىلمىي ھەمكارلىق مۇناسىۋىتى بار ئىدى.

• دارۇل ھەدىس ئوقۇتقۇچىلىرى: ئۇ مەككىدىكى «دارۇل ھەدىس ئەلخەيرىييە» مەكتىپىنىڭ تۈۋرۈك ئوقۇتقۇچىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن، سەئۇدىنىڭ نۇرغۇن ياش ئالىملىرىغا ئۇستاز بولغان. سەئۇدىلىق نۇرغۇن داڭلىق تەتقىقاتچىلار ۋە ئۇنىۋېرسىتېت پىروفېسسورلىرى ئۇنىڭ ھۇزۇرىغا كېلىپ ھەدىس ئىجازىتى ئالغان.

• سەئۇدى ئەرەبىستاندىكى نۇرغۇن ئالىملار ۋە مۇفتىلار مەلۇم بىر ھەدىسنىڭ سەنەدى (زەنجىرى) ياكى لۇغەت مەسىلىلىرىدە قىيىنچىلىققا يولۇققاندا، شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبىدىن مەسلىھەت سورايتتى. ئۇ يېقىنقى زامان ھەدىسشۇناسلىقىدا سەئۇدى ئالىملىرى تەرىپىدىن «پايدىلىنىدىغان ئەڭ ئاخىرقى مەنبەلەرنىڭ بىرى» دەپ قارىلاتتى.
• سەئۇدى ئەرەبىستان ھۆكۈمىتى ۋە دىنىي ئىشلار ئىدارىسى ئۇنىڭ ئىلمىي خىزمەتلىرىنى يۇقىرى باھالاپ، ئۇنىڭغا مەككە ھەرىمىدە دەرس بېرىش پۇرسىتى يارىتىپ بەرگەن. ئۇنىڭ بىر قانچە توملۇق چوڭ ئەسەرلىرىنىڭ نەشىر قىلىنىشىغا سەئۇدىدىكى كۆپلىگەن خەير-ساخاۋەت فوندلىرى ۋە ئالىملار ياردەم قىلغان.
• شەيخ مۇھەممەد ئادەم ئەسيۇبى ئۆزىمۇ سەئۇدى ئالىملىرىغا، خۇسۇسەن ئەھلى سۈننىي پېشۋالىرىغا ئىنتايىن سادىق بولۇپ، ئۆز ئەسەرلىرىدە شەيخ ئىبنى باز، شەيخ ئىبنى ئۇسەيمىن ۋە شەيخ ئالبانىلارنىڭ تەتقىقاتلىرىدىن كۆپ پايدىلىناتتى ۋە ئۇلارنى ئۈستۈن تۇتاتتى.

The post ئەللامە مۇھەممەد ئىبنى ئادەم ئەلئەسيۇبى first appeared on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.

The post ئەللامە مۇھەممەد ئىبنى ئادەم ئەلئەسيۇبى appeared first on مۇجتەھىد پەتىۋا تورى.